Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer cub * sintunèr Èter progèt
__NOTOC__ Al 101 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 100 (seint) e 'l vin prìma dal 102 (seint-dū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintunéśim post. Proprietê matemàtichi Al 101''' 'l è 'l 26śum nùmer prim, gnend dop dal 97 e prìma dal 103. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturêl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter progèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 103 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 102 (seint-dū) e 'l vin prìma dal 104 (seint-quàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintetriéśum post. Proprietê matemàtichi Al 103''' 'l è 'l 27śum nùmer prim, gnend dop dal 101 e prìma dal 107. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter progèt Colegamèint estèren
Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * sintunèr Èter progèt
__NOTOC__ Al 113 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 112 (seint-dòdeś) e 'l vin prìma dal 114 (seint-quatòrdeś). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seinttredśéśum post. Proprietê matemàtichi Al 113''' 'l è 'l 30śum nùmer prim, gnend dop dal 109 e prìma dal 127. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter prugèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 127 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 126 (seintveintsē) e 'l vin prìma dal 128 (seintveintôt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintveintsetéśum post. Proprietê matemàtichi Al 127''' 'l è 'l 31śum nùmer prim, gnend dop dal 113 e prìma dal 131. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter progèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 131 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 130 (seinttrèinta) e 'l vin prìma dal 132 (seinttreintadū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seinttreintunéśum post. Proprietê matemàtichi Al 131''' 'l è 'l 32śum nùmer prim, gnend dòp dal 127 e prìma dal 137. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter prugèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 137 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 136 (seinttrèintasē) e 'l vin prìma dal 138 (seinttrèintôt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seinttreintasetéśum post. Proprietê matemàtichi Al 137''' 'l è 'l 33śum nùmer prim, dop dal 131 e prìma dal 139. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter progèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 139 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 138 (seinttreintòt) e 'l vin prìma dal 140 (seintquarànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seinttreintanovéśum post. Proprietê matemàtichi Al 139''' 'l è 'l 34śum nùmer prim, gnend dop dal 137 e prìma dal 149. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter progèt Colegamèint estèren
Carpśàn
Fatoriśasiòun:
Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr Èter progèt
__NOTOC__ Al 1488 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 1487 (milequaterśèintutàntasêt) e 'l vin prìma dal 1489 (milequaterśèintutàntanōv). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDLXXXVIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśèintutàntaôtéśum post. Proprietê matemàtichi Al '1488 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 744:
__NOTOC__ Al 1489 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 1488 (milequaterśèintutàntaôt) e 'l vin prìma dal 1490 (milequaterśèintnovànta). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDLXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśèintutàntanōvéśum post. Proprietê matemàtichi Al 1489 'l è 'l 237śum nùmer prim, gnend dop dal 1487 e prìma dal 1493. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr Èter progèt
__NOTOC__ Al 1490 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 1489 (milequaterśèintutàntanōv) e 'l vin prìma dal 1491 (milequaterśèintnovàntaùn). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDLXC. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśèintnovàntaéśum post. Proprietê matemàtichi Al '1490 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 745:
__NOTOC__ Al 1491 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 1490 (milequaterśèintnovànta) e 'l vin prìma dal 1492 (milequaterśèintnovàntadū). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDLXCI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśèintnovàntaùnéśum post. Proprietê matemàtichi Al '1491 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 3 col 497:
__NOTOC__ Al 1492 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 1491 (milequaterśèintnovàntaùn) e 'l vin prìma dal 1493 (milequaterśèintnovàntatrī). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDLXCII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterśèintnovàntadūéśum post. Proprietê matemàtichi Al '1492 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 746:
__NOTOC__ Al 1493 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 1492 (milequaterseintnovantadū) e 'l vin prìma dal 1494 (milequaterseintnovantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXCIII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterseintnovantatreéśum post. Proprietê matemàtichi Al 1493 'l è 'l 238śum nùmer prim, gnend dop dal 1489 e prìma dal 1499. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter progèt
__NOTOC__ Al 1494 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 1493 (milequaterseintnovantatrī) e 'l vin prìma dal 1495 (milequaterseintnovantasìnc). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDXCIV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterseintnovantaquatréśum post. Proprietê matemàtichi Al '1494 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 747:
__NOTOC__ Al 1495 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 1494 (milequaterseintnovantaquàter) e 'l vin prìma dal 1496 (milequaterseintnovantasē). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt MCDXCV. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterseintnovantasinchéśum post. Proprietê matemàtichi Al 1495 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 5 col 299:
__NOTOC__ Al 1496 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 1495 (milequaterseintnovantasìnc) e 'l vin prìma dal 1497 (milequaterseintnovantasèt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt MCDXCVI. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al milequaterseintnovantaseéśum post. Proprietê matemàtichi Al 1496 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 748:
__NOTOC__ Al 200 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 199 (seintnovantanōv) e 'l vin prìma dal 201 (duśeintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CC. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al duśeintéśum post e 'l è 'l secònd sintunèr, dòp dal prim e prìma dal ters. Proprietê matemàtichi Al 200''' 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 100:
__NOTOC__ Al 300 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 299 (duśeintnovantanōv) e 'l vin prìma dal 301 (terśeintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCC. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśaintéśum post e 'l è 'l ters sintunèr, dòp dal secònd e prìma dal quert. Proprietê matemàtichi Al 300''' 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 150:
Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * sintunèr Èter prugèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 747 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 746 (setseintquarantasē) e 'l vin prìma dal 748 (setseintquarantòt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt DCCXLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al setseintquarantasetéśum post. Proprietê matemàtichi Al 747 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 9 con 'l 83:
* 'L è 'n nùmer prìm sicûr. * 'L è 'n nùmer altamèint cototĵnt. Al nùmer 83 in dla chìmica 'L 83 'l è al nùm'r atómic dal biśmût (Bi). I simbol dal nùmer 83In dla śmorfia 'd Nàpol In dla śmorfia, al nùmer 83 al vōl dìr "Al maltèimp" . Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturêl * nùmer intēr * nùmer prìm * nùmer prìm ed Sophie Germain * nùmer prìm sicûr * nùmer altamèint cototĵnt Èter progèt Referèinsi
__NOTOC__ 'L 83 'l è al nùmer naturêl ch'a seguìs 'l 82 (utantadū) e 'l vin prìma edl 84 (utantaquàter). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt LXXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś 'l utantatreéśum post. Proprietê matemàtichi edl 83 * 'L 83''' 'l è al vaintetreéśum nùmer prìm, gnènd dòp dal 79 e prìma dl 89. * Al fà pert edla séri di nùmer prìm ed Sophie Germain:
Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer quadrê * sintunèr Èter progèt
Miranduléś
__NOTOC__ Accidental Love l'è na cumèdia americàna dal 2015 ad David O. Russell, firmàda cuma Stephen Greene. A 'l inìsi, quànd i èṅ tacàdi 'l ripréśi in d'l Avrìl dal 2008, al film al gh'iva da ciamàr-as Nailed e al gh'iva da 'vēr-ag fra i prutagunìsta James Caan che però pò 'l à bandunâ 'l prugèt lung la via. In séguit la prudusiòṅ la gh'à abû dimóndi prubléma p'r al fat ch'al cast e la troupe i n éran briśa stâ pagâ. In dal Luj dal 2010, quànd al muntàǵ al n éra minga incóra terminâ, anc al regìsta 'l à tajâ la còrda tant ch'la pelìcula i 'l aṅ finìda di àtar. A film 'l à acsè vdû la luś sōl in dal 2015, in dal canàł di video on demand. Custâ vint-siē migliòṅ ad dòlar e buciâ da i crìtic, al film al 'n à pò fat sù sōl sènt-trentanovmìla. Sunt L’Alice Eckle l'è na śuvnòta d'l Indiàna ch'la lavóra in un fast food. I sò genitōr Bob e l’Helen i èṅ dimóndi cuntènt quànd al sò muróś pulisiòt Scott al decìd finalmènt ad śibìr-ag 'l anèl ad fidansamènt invitànd-la fóra a séna in un risturànt itagliàṅ i du i fàn'n al famóśi fujàdi “Alfredo”. Purtròp quànd i dū i èṅ là, a sucéd 'n incidènt. 'N uperàj al strabùca śò méntar 'l éra drē a giustàr na strutùra e cun la sò màchina spara-ciòld 'l insfìlsa 'n ciòld in dal crani dla pòvra ragàsa. Esénd che chi lē la n gh'à minga n'asicurasiòṅ par la salùt, i mèdag i n la òpran briśa, dgénd-ag ciàr e tónd ch'la và in a risć ad murìr o 'd avēr-ag di prubléma a dascórar o sinò, giusà, la prév anc dvintàr na purcùsa a lèt. Tant p'r armàgnar su 'l sicûr, Bob al gh tira via 'l anèl da 'l dî, vō't mó dir ch'la pòs' armàgn'r uféśa par sèmpar, a n s sà mai. Cun 'l ajùt 'd un sò amìg ch'al gh'à 'l prubléma dal budèli ch'i gh vìnan fóra da 'l buś dal cûl, Keyshawn , e 'd un prevòstar ch'al gh'à sèmp'r al cas dûr da quànd 'l à tòlt dal Viagra e dal Cialis, al reverénd Norm , l’Alice la và a Washington par dmandàr a 'l mémbar dal cungrès dal sò bandi Howard Birdwell ad pugiàr-la in dla sò batàja par na sanità pùblica. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
__NOTOC__ 250px|thumb|right|L'Amanda tòlta śò in dal Favràr dal 1978 L’Amanda Tapp, cgnusùda méj cuma Amanda Lear l'è na cantànta, atōra, pitōra, scritōra, èx mudèla e cundutōra televiśìva francéśa. Caréra Dòp na caréra da mudèla a 'l inìsi di an Ssanta, a la mità di an Stanta la s fà cgnósar cuma cantànta faghénd vgnir fóra di pès ad sucès cuma Tomorrow, Follow Me, Queen of Chinatown e The Sphinx e vindénd quìndas migliòṅ 'd àlbum in tut al mónd e dagnóra 'l dópi fra i sìngui. In séguit la taca a preśentàr soquànt prugràma in dal televiśiòn 'd Európa dasfrutànd anc al fat 'd èsar bòna 'd dascórar bèṅ in ingléś, francéś, itagliàṅ, tedésc e spagnōl. In Itàglia a l'arcurdém par Stryx , Premiatissima , W le donne , Ars Amanda , Il brutto anatroccolo , Cocktail d'amore e La grande notte del lunedì sera . In dal 2004 l'à preśentâ la prima puntàda dal reality show La Talpa prima 'd lasàr al pòst a la Paola Perego. Vita privàda Dòp avēr abû na relasiòṅ ad séd'ś an c'n al pitōr spagnōl Salvador Dalí e pò n'atra cun David Bowie, in dal 1979 la s è spuśàda c'n al nòbil francéś Alain-Philippe Malagnac d'Argens de Villèle, armagnénd védva in dal 2000 quànd chi lò 'l è mòrt a quarànta-nóṿ in d'l inséndi dla sò vila in Pruvénsa. In dal 2002 la s è misa c'n al mudèl piasintèṅ Manuel Casella, cgnusû in dal prugràma 'd Italia 1 Il brutto anatroccolo. Da 'l 2014 l'è ligàda a 'l atōr Anthony Hornez, ad trént'an più śōvan. Filmugrafìa * (1967) - Ne jouez pas avec les Martiens, regìa 'd Henry Lanöe * (1968) - Wonder wall - the movie, regìa ad Joe Massot * (1968) - Fun and Games for Everyone, regìa ad Serge Bard * (1970) - Double pisces, rising scorpion, regìa ad Norman Mailer * (1978) - Follie di notte regìa ad Joe D'Amato * (1978) - Zio Adolfo in arte Führer regìa ad Castellano e Pipolo * (1985) - Grottenolm, regìa ad Rainer Kirkberg * (1992) - Tendres Intrus, regìa ad Roman Baboeuf * (1998) - Bimboland, regìa 'd Ariel Zeitoun * (2002) - Le Dèfi, regìa dla Blanca Li * (2003) - Gala, regìa dla Silvia Munt * (2005) - Gigolò, regìa ad Bastian Schweitzer * (2006) - Starfuckers, regìa ad Julien War * (2007) - Oliviero's rising, regìa ad Niki Roseo * (2008) - Les Chasseurs de Dragons, regìa ad Guillaume Ivernel e 'd Arthur Qwak * (2008) - Encore une nuit de merde dans cette ville pourrie, regìa 'd Edouard Rose * (2009) - 8th Wonderland, regìa ad Nicolas Alberny e 'd Jean Mach * (2009) - Bloody Flowers, regìa ad Richard J. Thompson * (2009) - Lacoma, regìa ad Christopher Roth * (2013) - Jodorowsky's dune, regìa ad Frank Pavich * (2017) - Metti una notte, regìa ad Cosimo Messeri Culegamènt estéran * A sò sit ufisiàł
__NOTOC__ Apocalypse Pompeii 'l è 'n film catastròfic dal 2014 ad Ben Demaree, mockbuster dla pelìcula Pompei ad Paul W. S. Anderson. 'L è stâ girâ a Pumpèi e a Sòfia e 'l è vgnû fóra diretamènt p'r al marcâ d'l home video. Sunt Jeff Pierce , èx mémbar dal cumànd Special Ops, 'l è a Nàpuli par lavōr insém a sò mujēr Lynne e a sò fiōla Mikaela , esénd ch'al gh'à da dascórar ad quistiòṅ ad sicurésa c'n al sgnōr Rosso . Al dū dóni i decìd'n alóra ad far na gita a Pumpèi ch'l è lè davśèṅ par véd'r al ruìni di rumàṅ antìg. I ciàp'n acsè un bus turìstic insém a di àtar furastēr: Kal , ch'al gh'à un blog in du 'l carga tut al fóto di sò viàś, e 'l còpi 'd muróś Naveen cun la Rashida e Paul cun la Christine . A scarusàr-i a gh pénsa la guìda itagliàna Gianni . Śmuntâ śò da la curéra, la tèra la taca a tarmàr a 'l impruvìś par via dal taramòt, pò 'l vulcàṅ Veśùvi al s déśda cuma dumìla an prima. Jutâ par soquànt sò culéga dal misiòṅ militàri in gir p'r al mónd, Cade , al culunèl Carlo Dillard , l’Alita e Herricane , Jeff al partìs p'r andàr a salvàr la sò famìja rubànd 'n elicòtar da na baś dla NATO. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
Manéri 'd dìr * Chi dū ragàs lè i ìn dimòndi tachê. Quei due ragazzi sono molto attaccati tra loro. Vōś lighèdi * abandòun Èter progêt Colegamèint estèren * La vóś in sìm'a 'l vocabolàri Treccani. * D'indû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it. Noti e referèinsi
__NOTOC__ thumb|right|340px|Na putèina dimòndi tachèda ala nunòuna in na pitùra ed Max Rentel dal 1911. 'L atacamèint , 'l è na manéra 'd tóres e 'd conportères, tra dō persòuni, ch'a strìca un legàṁ particolèr tra lōr dō, e ch'a s in pōl catèr el raìś in cal ligàṁ primàri ch'a gh'è tra 'n putèin e na persòuna granda. In Psicologìa,
__NOTOC__ 240px|thumb|Basshunter (2008) Basshunter, Jonas Erik Altberg 'l è 'n cantànt śvedéś. Discugrafìa Àlbum in studi * LOL * Now You're Gone – The Album * Bass Generation * Calling Time Àlbum in Internet * The Bassmachine * The Old Shit EP * Welcome to Rainbow Racòlti * The Early Bedroom Sessions Sìngui * "Boten Anna" * "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" * "Hallå där" * "Vifta med händerna" * "Jingle Bells" * "Now You're Gone" * "Please Don't Go" * "All I Ever Wanted" * "Angel in the Night" * "I Miss You" * "Walk on Water" * "Every Morning" * "I Promised Myself" * "Saturday" * "Fest i hela huset" * "Northern Light" * "Dream on the Dancefloor" * "Crash & Burn" * "Calling Time" * "Elinor" * "Masterpiece" Culegamènt estéran * Al sò sit ufisiàł
__NOTOC__ Batman - Il film l è 'n film fantàstic dal 1966 ad Leslie H. Martinson ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l fumét creâ par Bob Kane. 'L è stâ girâ in Istâ durànt la pàuśa fra la prima sèrie di telefilm ad Batman e la secónda. Sunt Al comodôr Schmidlapp e 'l sò yacht i èṅ i perìcul. Chi lò 'l à péna invintâ un machinàri par tiràr via tuta 'l àqua da i còrp p'r imbutigliàr in présia dal spìrit p'r al sò fàbrichi. Ma i quàtar laśaròṅ più impurtànt ad Gotham City, al Pinguèṅ , al Joker , la Dóna Gat e 'l Enigmìsta , 'sta vòlta tut insém, i aṅ decìś ad purtàr-'g-al via par druàr-al lōr par far parśunēr i mémbar dal cunsìli d'l ONU. Na vòlta ardùt in pólvra, par far-i turnàr nurmài śuntànd-ag dl'àqua, i paéś dal mónd i gh'aràṅ da pagàr 'n òć ad la tèsta p'r avér-i indrē. I catìṿ i tràpl'n anc un piàṅ par far fóra Batman e Robin . Da na bòa lugàda in dal mâr i faṅ védar na figùra dla naṿ dal comodôr acsè quànd lì lōr dū i riv'ràṅ lè c'n al bat-elicòtar, un squâl impinî ad bómbi al farà 'l rèst. Par furtùna però che Robin al fà in tèmp a ślungàr a 'l ùltim minùt al sprus cónt'r i squài a Batman ch'al gh'iva ch'la bistiàsa lè atàc a la pólpa dla gamba. La Dóna Gat la s inśégna alóra par catàr n'atra manéra par ciapàr Batman. Faghénd finta 'd èsar na giurnalìsta rusa dal giurnàł “Al sibiōl ad Mósca”, la Miss Kitka, la vōl far pèrdar la tèsta a 'l miliardàri Bruce Wayne par rapìr-al méj e spetànd pò che 'l “Óm Papastrèl” al véggna a salvàr-al. 'L è 'n pcâ però ch'a n pòsa minga andàr acsè parchè Bruce 'l è pròpria Batman in parsòna. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTv
__NOTOC__ thumb|right|290px|Na bisàca ed na giàca da òm. El bisàchi i servìsen c'ma dal spéci 'd sachèt ed stófa, cuśìdi atâc, despès in dal dedèinter, del giàchi, del brèghi, del vésti e in generêl atâc a indû a gh'è da sfrucèr di quêl gnanc tròp gròs. Manéri 'd dìr * Cgnùser un quelcdùn com'el só bisàchi, Conoscere qualcuno come le proprie tasche. * L'ùltem vistî l'è sèinza bisàch, L'ultimo vestito è senza tasche . 290px|thumb|left|Na bisàca 'd braghèti 'd un ragasōl.Vóś lighèdi * brèghi * camìśa Èter progèt Colegamèint estèren * La vóś in sìm'a 'l vocabolàri Treccani. Noti e referèinsi
__NOTOC__ 270px|thumb|right|La cantànta Durga McBroom I Blue Pearl i èṅ un duo house e dance, nâ a la fiṅ di an Utànta miténd insém al sunadōr ingléś Youth e la cantànta americàna Durga McBroom, èx curìsta di Pink Floyd. In dla sò caréra i èṅ stâ bòṅ ad far vgnir fóra dū sìngui ad sucès, Naked in the Rain e Feel the Passion, e 'n àlbum in dal 1990 ciamâ Naked. Discugrafìa Àlbum * (1990) - Naked Sìngui * (1989) - Naked In The Rain * (1990) - Alive * (1990) - Little Brother * (1991) - Feel The Passion * (1992) - Mother Dawn * (1993) - Fire Of Love * (1998) - Naked in the Rain '98 Culegamènt estéran * Al sò canàł YouTube
Insèm a ètri dû clasificasiòun, i ICD e l'ICHI, l'OMS la mèt órdin, dòp dimòndi próvi, ala clasificasiòun di grèd ed funsionamèint dal diferèinti perti dal corp.
L'ICF la vèd el funsionalitê e i melfunsionamèint cme in armisćiamèint e ch'i ciàpen dagli influèinsi col condisiòun ambientèli e personèli dal cristiàṅ ch'a s è drē a guardèr. E dòunca, la manéra 'd clasifichèr e 'd considerèr el diferèinti prestasiòun, l'armisćiarà anca questachè i diferèint funsionamèint fiśiològic dla persòuna col dificoltê o 'l facilitasiòun ambientèli indû chelò 'l s cata.
Tut i an l'OMS la giusta la Clasificasiòun e la la mèt a dispośisiòun. In Itàglia i agiornamèint i s caten in dal "Portale italiano delle classificazioni sanitarie". In dal 2007 a in gniva fóra la versiòun ICF-CY, a dìr for children and youth, ch'la descòr di putèin e di ragàs.
Vōś lighèdi * OMS * ICD * diśabilitê Referèinsi Colegamèint estèren * Un manuèl dl'ICF in dla reda. * N'introdusiòun ala clasificasiòun in dla reda. * Al Portèl itagliàn dal clasificasiòun sanitàri in dla reda.
__NOTOC__ thumb|right|500px|La pinsèda edl'ICF schematiśèda: eli influèinsi tra 'l cundisiòun 'd salùt e 'l performances da mèś a 'l situasiòun e ai agìnt, i prìlen in sérć e i s armìsćen con quèl ch'l è 'l ambiìnt e i fatōr personèl. La Clasificasiòun internasionèl dal funsionamèint, dla diśabilitê e dla salùt , scurtê in ICF o ICFDH, l'è na clasificasiòun scrìta da l'OMS in dal 2001 per mètr ordin e clasifichèr el condisiòun ed salùt e 'd melfunsionamèint dal pèrti dal corp di cristiàṅ.
Ch'a s sìa urdnê o strampalê, al conportamèint, pr al psicòlog conportamentìsta, al prà sèinper gnìr formê e educhê cun determinèdi tètnichi psicològighi. La só stòria thumb|180px|right|John Watson, 'l inisiadōr dal conportamentìśem. A diferèinsa 'd soquànti manéri 'd interpretèr al pinsér in dla mèint di cristiàṅ cum'a s era pruvê infìn a cal mumèint lè, John Watson al taja curt e al n'vol briśa stèr lè a sernìr quèl ch'a sucéd dèint'r in dla só suca: la mèint la prà armàgner na scatla sarèda, che tant a s pōl tgnir a bèda, ind un sogêt, sōl ai stìmol e ala rispòsta ch'a s darà a quischè. Vóś lighèdi * John Watson Èter progèt Colegamèint estèren * La vóś in sìm'a 'l vocabulàri Treccani. Noti e referèinsi
__NOTOC__ thumb|right|350px|La pinsèda fondamentèla dal conportamentìśem, ch'a s pòsa vèder el rispòsti ai stimol sàinsa tant pinsèr a cuś a sucéd in dla sùca dal cristiàṅ o dla béstia ch'a s è drē a guardèr. Al conportamentìśem, ciamê anca behaviourìśem o psicologìa conportamentèla, 'l è na branca dla psicologìa ch'la s è śvilupèda ai inìsi dal Novsèint e ch'l'à vist dimòndi psicòlog tgnìrgh adrē infìn ch'a nn'è gnanc tant tèimp fà. Al só inisiadōr, John Watson, al giva che l'ùnica manéra ogetìva 'd oservèr e capìr sieintificamèint la psicologìa di agìnt l'era quèla 'd stèrgh a controlèr la rispòsta/conportamèint a un sert stìmol, situasiòun o ambiìnt, secònd al schéma S - R . In di laboratòri, in di ambiìnt controlê, l'aspirasiòun dal psicòlog conportamentìsta, l'era quèla 'd quantifichèr, ed miśurèr el reasiòun dal bésti o dal persòuni, a soquànt estìmol ch'a gh'gniva indirisê. Secònd cla manéra 'd vèder chè, i conportamèint dal bésti, ma pò anc di cristiàṅ, i srèven al riśultêt edl'interasiòun ed chelōr coi stimol dal só ambiìnt.
__NOTOC__ Crocodile 2 'l è 'n film ad scarésa americàṅ dal 2002 ad Gary Jones, séguit lìb'r ad Crocodile ad Tobe Hooper ad dū an prima. In dal cast a gh'è anc dū scampâ dla prima pelìcula. Cl'òpra chè l'è stada giràda in Ìndia a Hyderabad c'n un budget ad dū migliòṅ e dū ad dòlar. Sunt Un grup ad rapinadōr cmandâ p'r un sèrt Max , dòp avēr purtâ via dimóndi bèsi da na banca, al ciàpa 'n vōl par scapàr in dal vilàǵ mesicàṅ ad Santo Cristo. Durànt al viàś, par via dna timpèsta e dòp ch'i delinquènt i aṅ masâ òṅ di pilòta faghénd di dan a la consolle ad pilutàǵ, 'l aparéć al vîṅ śò finénd in un padól pîṅ ad cucudrìi magna-carna. Max al fà parśunēr i pasegēr scampâ a 'l diśàst'r e al i custrìnś a jutàr-'l a purtàr al càr'g ad bèsi lung i sintēr dla furèsta ch'i pòrt'n in sità. N'hostess ciamàda Mia la próa a scapàr via dand dla śdòrmia a òṅ di delinquènt ch'al gh'iva 'l còmpit ad tgnir-i 'd òć durànt la nòt, Squid , ma a n gh'è gnint da far. Par lē la sōla spransa 'd scampàr a chi rapinadōr lè sasèṅ e a i cucudrìi 'l è ch'al sò muróś Zach , ch'al la spetàva a Acapûlc, al la véggna a pascàr. Chi lò, sinténd a la televiśiòṅ ch'a gh'è stâ 'n incidènt in dal sò vōl, al partìs subìt p'r andàr-la a catàr, faghénd-as cumpagnàr par Roland , ch'al cgnós bèṅ chi pòst là. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb
__NOTOC__ I Cuncōrs ad belésa par putìni i èṅ dal gari ad belésa ch'i s tìn'n in di Stat Unî fra putìni o baghéti 'd sóta di 16 an. Cal cumpetisiòṅ lè, ciamàdi da lōr Child beauty pageant, i pōlan cumprénd'r anc al truc adòs, giràr su i tac, patnadùri da dóna e dal próvi 'd talènt cuma èsar bòni 'd intervistàr o èsar dal bravi mudèli p'r i vistî spurtìṿ, western, casual, ad tut i dè o da sira e custùm da bagn. I gh tōśan part tri migliòṅ ad putìni. Al cuncurènti i èṅ da spés divìśi tgnénd cònt di sò an: 0-11 méś, 12-23 méś, 2-3 an, 4-6 an, 7-9 an, 10-12 an, 13-15 an e 16-18 an. I tìtui in bal i èṅ "Baby Miss", "Petite Miss", "Little Miss" e àt'r incóra. Par figuràr méj al putìni i gh'aṅ da rivàr bèli brunśàdi , cun di cavìi lung , truc parfèt, extension a gl'ungi e dènt arfàt o fals . In gènar a s armàgn su 'l palc un minùt e mèś, minga da piò. L'iscrisiòṅ la pōl pasàr da sinc a utànta dòlar, a dipénd. Ma 'l grôs dla spéśa l'è preparàr-li prima. Riferimènt stòric Un prim cuncōrs dal gènar 'l è nâ in dal 1921 quànd al pruprietàri 'd 'n hutèl 'd Atlantic City 'l à strulgâ cl'idéa chè par cuciàr in élt al turìśum. In dal 1960 in dal New Jersey a tōś al via al cuncōrs “Little Miss America”, a 'l inìsi par ragàsi da i 13 a i 17 an, ma pò i èṅ stati acsè tanti al partesipànti ch'in dal 1964 i èṅ stâ custrét a divìdar-li p'r età. Semp'r in di an Ssanti a 'n è nâ 'n àt'r a Miami. Al dè 'd incō i cuncōrs in Amèrica i rìv'n a duśènt-sinquantamìla a 'l incìrca c'n un faturâ stimâ ad vint migliàrd ad dòlar. In na quàlc manéra i Cuncōrs ad belésa par putìni i s èṅ pò stramnâ in tut al mónd, anc in Rùsia o in Itàglia. Nòti Culegamènt estéran * “Baby Miss Americane” servìsi ad Le Iene * Miss Teen USA * Statìstichi di cuncōrs
__NOTOC__ E ridendo l'uccise 'l è 'n film stòric, biugràfic e dramàtic dal 2005 ad Florestano Vancini, 'l ùltim girâ da 'l regìsta fraréś prima 'd murìr. La pelìcula l'è stada giràda in di dintór'n ad Belgrâd. Sunt Taddeo Brugnola dit “Muschìṅ” , amìg ad Ludovico Ariosto , al fà 'l bufòṅ a la cōrt di Èste, sgnōr ad Frara, Mòdna e Réś. Dòp la mòrt 'd Èrcule I 'd Èste, al ducâ esténs 'l éra pasâ a gl'inìsi dal XVI sécul a sò fiōl Fòns I 'd Èste , marè dla fiōla dal papa Lisàndar VI, la Lucrezia Borgia , e fradèl dal véscuv Ippolito 'd Èste , ad Giùli 'd Èste , nâ da sò pàdar fóra da 'l matrimòni, e 'd Ferànt 'd Èste , ch'al vliva dvintàr lò 'l duca. Quànd Giùli al gh la cava, par via di sò bèi òć, a purtàr via la cuśìna dla Lucrezia, l’Angiola , a sò fradèl Ippolito, chi lò al s véndica faghénd-al dvintàr mèś òrub a fòrsa 'd far-ag dar di cōlp ad spada in dal grugn. Anc se Fòns al próa a métar paś fra i fardèi, Giùli e Ferànt i strùlg'n un piàṅ par far fóra 'l duca, cun 'l ajùt dal cònt ad San Ceśàri, Albertìṅ V Buschét , ch'l andàva in a risć ad pèrd'r al sò tèri, e dal capitàṅ De Roberti . Al cònt al manda Muschìṅ da 'n mèdag dal sò bandi, Clodoveo al spesiàł dit “Spaca-budèl”, a tōr un bućtèṅ ad vlèṅ da druàr par cupàr Fòns. Lung la via Taddeo al salva la vita a 'n làd'r ad faśàṅ, Menato , e a sò mujēr, la Martina , ma pò di delinquènt pîṅ ad fam i gh pòrtan via 'l sò cavàl e 'l bućtèṅ. Giùli al s arlìa dimóndi c'n al sò bufòṅ ma pò al prepàra na trapla par sò fradèl, un piaṅ par masàr-al méntar 'l è a lèt cun tri putàni venesiàni a cà dal cantànt ad cōrt, al castrâ Giancantōr . Ma Ippolito, ch'l iva naśâ quèl, al gh la cava prima a far falìr al tragatèṅ e pò, dòp avēr turturâ Muschìṅ par far-as dir i nóm di cuspiradōr, al giustìsia in piàsa Buschét e 'l capitàṅ, srand a vita i sò dū fradèi traditōr in na tór. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV * La schéda dal film in sal sit dla Cunferénsa Episcupàla
__NOTOC__ Ellie Parker 'l è 'n film dramàtic dal 2005 scrit e dirèt par Scott Coffey ch'al tōś spunt da 'n sò curtumetràǵ ad quàt'r an prima preśentâ a 'l Sundance Film Festival. In dla part dal basìsta dal grup rock di Dogstar a gh'è 'l atōr Keanu Reeves. Custàda quàtar migliòṅ ad dòlar, la pelìcula la 'n à pò fat sù sōl quarànta-sincmìla a 'l incìrca. Sunt L’Ellie Parker l'è na śōvna autragliàna ch'la vrév far l'atōra e par cal mutìṿ chè, cun 'l ajùt anc dal sò agìnt , l'è sèmpar drē a far di pruvèṅ in gir p'r i studi dla Califòrgna, pasànd da la ragàsa ch'la vrév spuśàr-as a na drugàda pódga e buchinàra 'd Brooklyn. Purtròp par lē i n la sarnìsan mai cumpàgn a qvél ch'a sucéd anc a la sò amìga Sam . Quànd la bèca 'l sò muróś chitarìsta hard rock Justin a lèt cun n'atra la decìd 'd andàr a star pròpria a cà sua par catàr paś. In cal méntar l’Ellie la và anc da na psicòluga parchè la fà fadìga a èsar lē in dla vita 'd tut i dè quànd par lavōr la gh'à par fòrsa tintàr ad piaśēr a tut i cóst a chi àtar. Un dè un futógrafar ch'al lavóra in dal camp publisitàri, Chris , al gh và in dal cûl cun la màchina, dastràt parchè 'l éra drē a dascórar a 'l telefunèṅ. I dū i finìsan p'r andàr fóra insém ma pò, quànd i finìs'n a lèt, 'l óm al capìs 'd èsar fnòć e basta, minga bisesuàl cum al cardìva. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
__NOTOC__ Right|thumb|105px|Ferruccio Tagliavini Ferruccio Tagliavini all'è stã un tenòr e atòr itagliën. Biugrafia Nasìd a I Cavasō in dal 1913 all'ha studiä al Conservatorio Arrigo Boito ad Pärma e in dal 1938 al vëins al Concorso Nazionale di Canto Lirico; all'era spusä cun la soprano Pia Tassinari. All'è stä in ativitä fëin al 1981 Ligäm ad fòra * Ferruccio Tagliavini insl'Enciclupedia Treccani
__NOTOC__ Right|thumb|240px|Franco Trappoli Franco Trappoli 'l è un pulìtic itagliàṅ dal Partîd Sucialista Itagliàn, ecunumìsta, nasìd a Orvieto al 5 ad nuëimbar dal 1947. Biugrafìa Nasìd a Orvieto in dal 1947, al s'è laureä in Sciensi ecunòmichi e cumarsiäi e l'è dvantä sìndic ad Fano dal 1980 al 1983 e dòpa all'è dvantä unurèul d'la Càmara dal 1983 al 1987 e dal 1992 al 1994. All'è al prèm budista a dvantä unurèul Nòti e riferimëint Culegamëint estéran * Radio Radicale: Eventi a cui ha partecipato Franco Trappoli
__NOTOC__ thumb|Shandling tòlt śò in dal 2011 Garry Emmanuel Shandling 'l è stâ 'n atōr, 'n còmig, 'n ardupiadōr e 'n senegiadōr americàṅ. BiugrafìaFilmugrafìa * (1993) - La notte che non c'incontrammo , regìa ad Warren Leight * (1994) - Love Affair - Un grande amore , regìa ad Glenn Gordon Caron * (1994) - Agenzia salvagente , regìa dla Nora Ephron * (1998) - Bugie, baci, bambole & bastardi , regìa 'd Anthony Drazan * (2000) - Da che pianeta vieni? , regìa ad Mike Nichols * (2001) - Amori in città... e tradimenti in campagna , regìa ad Peter Chelsom * (2001) - Zoolander, regìa ad Ben Stiller * (2002) - Run Ronnie Run, regìa ad Troy Miller * (2005) - Uomini & donne - Tutti dovrebbero venire... almeno una volta! , regìa ad Bart Freundlich * (2010) - Iron Man 2, regìa ad Jon Favreau * (2012) - Il dittatore , regìa ad Larry Charles * (2014) - Chef - La ricetta perfetta , regìa ad Jon Favreau * (2014) - Captain America: The Winter Soldier, regìa 'd Anthony e Joe Russo Culegamènt estéran * Filmugrafìa su IMDb Àtar prugèt
__NOTOC__ Giorgio Torelli l'è un giurnalista e scritùr Itaglian. Biugrafia Nasìd a Pärma al 26 ad fabrär 1928, l'ha studiä al Liceo Romagnosi. L'ha studiä quatr'ann Medicina, ma in dal 1954 l'ha cumanciä a fä al giurnalista a la Gazzetta di Parma. Pasä a Milan, l'ha laurä al Candido , Grazia e Epoca . In dal 1974 l'ha fundä, cun Indro Montanelli, Il Giornale Nuovo. Dal 2014 l'è dvintà Cavalier 'd la Repubblica Italiana. Dal 2018 Cavalier 'd l' Ordine Costantiniano di dan Giorgio.Cus'häl scrìtt Torelli l'a scritt pu o meno trenta libbor, che solament vo'n al gh'à l'aspét d'un romanzo . Col romanzo lasa pur ch'al sia scritt in italian, mo gh'è dentor so quanti paroli e ragionament in pramzan, parchè Toréli al fa parlär quazi tutt i personag in dialètt, po dopa al gh' zonta la tradusion. I nòmm di libbor vedja chi: * Pagine di un passaporto Cappelli, 1969 * I provocatori Mondadori, 1972 * Cosa nostra Rusconi, 1975 * Bambole di Felicita Frai Edizioni Due Fiumi, 1975 * Avanti adagio, quasi indietro; cosa nostra nr. 2, Rusconi, 1976 * I giorni della merla; cosa nostra nr. 3, Rusconi, 1977 * L'ulivo in tavola; cosa nostra nr. 4, Rusconi, 1978 * La magnolia padronale; cosa nostra nr. 5, Rusconi, 1979 * Il celeste delle colline; storie di Pino a Bosco del Papa Editoriale Nuova, 1981 * Da ricco che era De Agostini Scuola, 1982 * La pazienza di Dio De Agostini, 1984 * L'erba di Galilea De Agostini, 1985 * Baba Camillo e altre storie d'Africa De Agostini Scuola, 1987 * Fascino di terre lontane Grafica e arte, 1988 * Caro Gesù, facciamo amicizia? De Agostini Ragazzi, 1989 * Dopo cena dal cardinale, Paoline, 1992 * Luoghi della speranza. Il Brasile di Marcello Candia, Silvana, 1992 * Il buco della Giacoma Silva, 1994 * La logica del bridge naturale Mursia, 1994 * La Pärma voladora Camunia, 1996 * Cronista in aeroplano a elica e a jet in cerca di storie Giunti, 1997 * * 1930-1950. Da eja eja alalà alla democrazia in scooter Monte Università Pärma, 2003 * Alla ventura col capitano Bottego Monte Università Parma, 2003 * Una cometa in prestito Àncora, 2003 * Gli ascari del tenente Indro e altri ascari Ares, 2004 * Padre Lino. Fortemente indiziato di santità Àncora, 2004 * La Rimpatriata Àncora, 2004 * Gesù nasce sul pianoforte di zia Elisa. Storie e ricordi di Natale Àncora, 2005 * Marcello Candia, che straordinaria persona Àncora, 2006 * Il Padreterno e Montanelli Àncora, 2006 * La luna nell'oblò. Sto volando di notte e la memoria si mette a raccontare Àncora, 2007 * I baffi di Guareschi. Ritratto a mano libera dell'inventore di Don Camillo Àncora, 2008 * Sul cappello che noi portiamo. Perché gli italiani amano gli Alpini, Àncora, 2010 * Dal nostro inviato speciale nel presepio. Interviste esclusive, Àncora, 2011 * Eravamo una piccola città, strenna della Gazzetta di Parma, 2013 Cus'hal vansìd * Premio Internazionale Medaglia d'Oro al merito della Cultura Cattolica * Premio Sant'Ilario Note
__NOTOC__ 300px|thumb|right|La Giusy tòlta śò in dal 2009 La Giuseppa Gaetana Ferreri, cgnusùda méj c'n al nóm d'art ad Giusy Ferreri l'è na cantànta itagliàna, dvintàda famóśa tulénd part a la prima edisiòṅ dal prugràma televiśìṿ X Factor in du l'è finìda secónda e cantànd al braṅ Non ti scordar mai di me scrit par lē da Casalino. L'è andàda a 'l Fèstival ad Sanremo tri vòlti in di an 2011, 2014 e 2017 cantànd Il mare immenso, Ti porto a cena con me e Fa talmente male. In dla sò caréra, rivànd a 'l 2016, l'à vindû da piò 'd un migliòṅ e òt ad disc. Discugrafìa Àlbum in studi * (2008) – Gaetana * (2009) – Fotografie () * (2011) – Il mio universo * (2014) – L'attesa * (2017) – Girotondo Racòlti * (2015) – Hits EP * (2008) – Non ti scordar mai di me Culegamènt estéran * Al sò sit ufisiàł
__NOTOC__ Helicopter Mom l'è na cumèdia americàna dal 2014 dla Salomé Breziner. Al “madri elicòtar” dal tìtul uriginàł, espresiòṅ dla léngua ingléśa, i èṅ cal màdar ch'i staṅ sèmp'r adòs a i sò fiōi e ch'i métan bèc dapartùt in dla sò vita, cuma s'i fùsan pròpria di elicòtar ch'i gh gìr'n insìma. Sunt Lloyd 'l è 'n ragàs ad darsét ch'al và a scōla, dimóndi purtâ p'r al létri e 'l pueśìi. Chi lò al gh'à na màdar, la Maggie , ch'l'è ligàda a lò in na manéra murbóśa tant ch'al śōv'n al vrév che lē la gh stis sù 'd adòs mo invéci gnint, la vōl savēr tut dla sò vita, s'i gh piàś'n i ragàs e s'“al s dà śò la pólvra” méntar lē l'è drē a śguràr al tàvul c'n un stras sù e śò. La dóna la dmanda anc a 'l sò èx muróś Max , pàd'r ad sò fiōl, ad far dū ciàcri sèg e 'd dir-ag che s'anc al fus fnòć a và bèṅ listés. In clas Lloyd, al preferî dla sò insgnànta, la sgnōra Moore , 'l è amìg ad Fitch e dla Carrie méntar Brad al gh dà sèmp'r adòs tulénd-'l anc in gir. Quànd Lloyd al s preśénta a 'l bal dla scōla insém a la Carrie, la Maggie la gh armàgn mâł anc parchè acsè al và in a risć ad pèrdar na bórsa da studi dn'asuciasiòṅ gay p'r andàr a 'l college che lē la s è impgnàda dimóndi par far-'g-l' avēr. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
__NOTOC__ Il console onorario 'l è 'n film dramàtic dal 1983 ad John Mackenzie trat da 'l rumànś umònim ad Graham Greene. Custàda òt migliòṅ ad dòlar, la pelìcula la 'n à pò muciâ sù siē. Sunt Al mèdag Eduardo Plarr , mèś ingléś e mèś sudamericàṅ, 'l è andâ a star in un paiśèṅ argintèṅ a 'l cunfîṅ c'n al Paraguày da quànd dū an prima la pulisìa ad cal paéś lè 'l à sequestrâ sò pàdar par di mutìṿ pulìtig e adès a n s sà più gnint ad lò. Eduardo al dmanda nutìsi 'd lò a 'l culunèl Perez che però al n è minga bòṅ 'd jutàr-al. Na sira 'l dutōr al cgnós al cònsul unuràri britànic in Argentìna, Charley Fortnum , un puòs ch'l è spuśâ cun na “ìndio” ciamàda Clara . Eduardo al gh armàgn quànd al la véd parchè al l'à arcgnusùda far la putàna in un burdèl ad Buenos Aires par far sù di bèsi da mandàr a i suo. Al dutōr al gh la cava a purtàr-'s-l' a lèt dòp avēr-ag rigalâ 'n para 'd uciài a la mòda. A fòrsa 'd gusàr, la ragàsa l'armàgn gravda e Charley 'l créd dabòṅ ch'al putèṅ ch'al gh'à da nàs'r al sia sò fiōl. Un dè i s fànan viṿ cun Eduardo di rivulusiunàri amìg ad sò pàdar e òṅ 'd chi lōr, 'n èx prēt ciamâ Leon , al dmanda la sò culaburasiòṅ par sequestràr 'l ambasadōr americàṅ, dasfrutànd al fat ch'al gh'à da 'ndàr a far un gir turìstic c'n al cónsul britànic e dònca Eduardo, esénd sò amìg, al prév avēr dal nutìsi in mèrit. In cambi i guerigliēr i gh prumét'n ad dar-ag na maṅ par liberàr sò pàdar da i paraguayàṅ. P'r un śbali però a finìr parśunēr dla banda 'l è Fortnum stés e minga 'l pulìtig yankee. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
__NOTOC__ Il passo dell'assassino 'l è 'n thriller dramàtic dal 1971 ad Sidney Hayers. Sunt I pruprietàri 'd un pub ingléś, Jim e la Carol Radford , i èṅ in lut par la mòrt dla sò putìna, la Jenny, viulentàda e pò masàda da 'n manìac. La pulisìa la créd ch'al culpévul al sia 'n put dal pòst ciamâ Seely ch'al stà darènt a la sò scōla ma, p'r al fat ch'i n gh ànan minga dal próvi abàsta cónt'r ad lò, 'l ispetōr 'l è custrét a lasàr-al lìbar. Un dè a s fà viṿ al pàdar dn'atra vitma dal viulentadōr, Harry , e 'l diś a Jim ch'i gh'aṅ da far quèl, mōv'r-as da par lōr par far giustìsia. Chi lò al gh śibìs ad sequestràr-al e pò dar-'g un muć ad bòti par far-al cunfesàr. I dū i s fànan jutàr in dal sò piàṅ par Lee , òṅ di dū fiōi, l'atra l'è la Jill , che Jim 'l à abû da 'l prim matrimòni. Seely al vîṅ fat parśunēr e pò srâ dènt'r a la cantìna. Lè prima 'l ciàpa tant ad chi marùc ch'i gh làsan di nis e di taj in dal grugn, pò Jim 'l al stròsa par l'arlìa. Al dè dòp al grup al decìd ad lugàr al cadàvar sóta na culàda 'd cimènt esénd che lè darènt a gh'è 'n cantēr in du i èṅ drē a tiràr sù 'n palàs. Quànd però i al vàn'n a tōr in cantìna i s réndan cónt ch'l è incóra viṿ e ninsòṅ al gh'à 'l curàǵ ad cupàr-al cun na martlìna. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
__NOTOC__ Il ritorno delle aquile 'l è 'n thriller 'd asiòṅ dal 1985 ad John Frankenheimer trat da 'n rumànś Il patto ad Robert Ludlum. A 'l inìsi al prutagunìsta dal film al gh'iva da èsar James Caan che però, dòp 'l inìsi dal ripréśi tacàdi al 2 ad Luj dal 1984 a Berlîṅ, 'l à mulâ baràca e buratèṅ parchè al n andàva briśa 'd acòrd c'n i prudutōr. In séguit al regìsta al 'l à ringrasiâ p'r avēr-ag fat al rigàl più bèl dla sò caréra, qvél 'd avēr psû lauràr cun Michael Caine. Sunt Noel Holcroft 'l è 'n americàṅ ch'al fà 'l architét a New York. Sò màdar Althene la gh'à 'n negòsi 'd lìbar e l'è la védva 'd un generàł naśìsta mòrt in dal 1945. Un dè Noel al vîṅ ciamâ a Ginévra da 'l banchēr śvìsar Ernst Manfredi ch'al gh'à da dar-ag dal nutìsi su sò pàdar. Prima 'd tōr-as la vita vèrs la fîṅ dla secónda guèra mundiàla, durànt i bumbardamènt a Berlîṅ, chi lò 'l iva bandunâ gl'idéi 'd Adolf Hitler, insém a dū sò culaburadōr, e 'l iva fargâ dimóndi bèsi a 'l guèran naśìsta dasfrutànd la sò puśisiòṅ a 'l intéran dal regìm. Par far-as pardunàr di sò śbali 'l iva scrit na létra in du al dmandàva a sò fiōl, e a qvéi di sò culaburadōr ch'i s éran masâ insém a lò, ch'i druìs'n i quàtar migliàrd e mèś ad dòlar lugâ in dal banchi śvisri par dar vita a na fundasiòṅ ch'la faghìs dal bèṅ. Noel, ch'al s éra sèmpar vargugnâ 'd sò pàdar, al decìd ad star-'g e 'l partìs par Lóndra par cgnósar Johann von Tiebolt , giurnalìsta dal The Guardian e àtar mémbar numinâ, e sò surèla Helden . L'atra parsòna ch'la gh'à da far part dal grup 'l è Erich Kessler ch'al fà 'l diretōr 'd urchèstra in Germàgna. I servìsi segrét britànic dal cmandànt Leighton i vōl'n èsar sicûr che Holcroft al n vój minga druàr tut chi bèsi lè par di prugèt ligâ a dar fòrsa a 'l ritóran 'd un partî neo-naśìsta. E 'l perìcul al gh'è dabòṅ parchè in gir a gh'è di fanàtig ch'i vrévan ch'a nasìs un Quàrt Reich ma, par far andàr avànti 'l sò piàṅ, i gh'aṅ biśógn che Noel al méta la firma su 'l prugèt dla fundasiòṅ acsè da śblucàr i fónd. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
__NOTOC__ thumb|LaLanne tòlt śò in dal 2007 thumb|Jack in na fóto dal 1961 Francois Henri Jack LaLanne [a s lèś /lə'leɪn/ in ingléś], cgnusû méj cuma Jack LaLanne , 'l è stâ 'n espèrt ad fitness e 'd nutrisiòṅ, un bodybuilder e 'n cundutōr televiśìṿ americàṅ. Prima ch'i al faśìsan di persunàǵ cuma la Jane Fonda o Richard Simmons, chi lò 'l è sèmp'r andâ a drē c'n i benefìsi par la salùt dal magnàr bèṅ e saṅ e 'd far dal muimènt e dla ginàstica p'r ès'r in fórma, scrivénd anc soquànt lìbar su 'l argumènt e vrénd na palèstra a vint-i-òṅ an a Oakland (Califòrgna). In dla sò vita 'l à anc recitâ in soquànt film e telefìlm cuma La famiglia Addams e Riposseduta . Biugrafìa Filmugrafìa * (1961) - L'idolo delle donne , regìa ad Jerry Lewis * (1961) - Batman - Il film , regìa ad Leslie H. Martinson * (1990) - Riposseduta , regìa ad Bob Logan * (1999) - Beefcake, regìa ad Thom Fitzgerald * (2006) - Un anno senza Babbo Natale , regìa ad Ron Underwood - Film TV Culegamènt estéran * Al sò sit ufisiàł * Filmugrafìa su 'l IMDb Àtar prugèt
__NOTOC__ Krakatoa, est di Giava 'l è 'n film catastròfic dal 1969 ad Bernard L. Kowalski ch'al cònta dla spavintóśa erusiòṅ da duśènt megatòṅ dal vulcàṅ Krakatoa ch'a gh'è stada al 27 'd Agóst dal 1883 ch'l'à fat trénta-siemìla mòrt a 'l incìrca. P'r èsar precìś a gh'è da dir che Krakatoa al s catàva a òvest dl'ìśula 'd Giàva, minga a èst. La pelìcula l'è stada candidàda a i Prèmi Òscar par gl'efèt speciài. Sunt In dal 1883, mént'r al vulcàṅ su l'ìśula 'd Krakatoa al taca a dar di ségn ad vita, la naṿ ulandéśa Batavia Queen, cmandàda p'r al capitàṅ Chris Hanson , la tōś sù soquànt galeòt da purtàr, su órdan dal guèran, in n'ìśula dgl'Indi urientàli. A bōrd i gh'èṅ anc Douglas Rigby , 'n inśgnēr ch'l à prugetâ na campàna p'r andàr śò a pascàr dla ròba in di fundài marèṅ, Giovanni Borghese e sò fiōl Leoncavallo , ch'i gh'aṅ un balòṅ aerustàtig, al sub Harry Connerly e la sò amànta Charley Adams , supràṅ lìric, quàtar sub giapunéśi pascadōri 'd pèrli, guidàdi da la Toshi , e la Laura Travis , dóna spuśàda amànta 'd Hanson. Chi lò 'l à urganiśâ la spedisiòṅ par catàr al relìt dna naṿ andàda a fónd, ch'a s diś ch'la gh'is un càr'g ad pèrli, e p'r avēr nutìsi dal fiōl dla Laura, Peter, ch'al gh'éra insìma. Durànt al viàś, dòp ch'i parśunēr cmandâ da 'n vèć amìg dal capitàṅ, Lester Danzig , i s èṅ arvultâ cónt'r i mémbar d'l equipàǵ, al vulcàṅ Krakatoa al s déśda tut 'd un trat dòp duśènt an stramnànd la mòrt. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
__NOTOC__ La pianista 'l è 'n film dramàtic dal 2001 ad Michael Haneke trat da 'l rumànś umònim dl'Elfriede Jelinek. 'L è stâ preśentâ in cuncōrs a 'l 54śum Fèstival ad Cannes in du 'l à purtâ a cà 'l Grand Prix Speciàł dla giurìa e qvéi par l'interpretasiòṅ di prutagunìsta, l'Isabelle Huppert e Benoît Magimel. Custâ siē migliòṅ e dū 'd dòlar, al 'n à pò fat sù dagnóra déś. Sunt L’Erika Kohut la fà l'insgnànta 'd piàṅ a 'l cunservatòri 'd Viéna. Anc s'l'à pasâ i quarànt'an, esénd puta, la cuntìnua a star a cà 'd sò màdar , na vècia ch'la gh'à 'l visi 'd tgnir-la sèmpar 'd òć in qvél ch'la fà e in du la và. A scōla la mistra l'è dimóndi catìva c'n i sò studènt e a pâr ch'la gh cata anc gust a tgnir-i schis e a dir ch'i n vàlan gnint. Un dè la mét apòsta di vēdar śbragâ in dla bisàca dal paltò dla sò aliēva Anna par tajàr-'g i dî ch'i gh sarvìsan par sunàr. Ad nòt l’Erika la s trasfórma e la sént al biśógn ad guardàr dal còpi ch'i gùs'n in di drive in o 'd andàr in di peep show a naśàr i fasulét ad carta inspultiâ 'd śbòra lasâ da i óm in dal rusc dòp ès'r-as fat dal pugnéti. Durànt un cuncèrt privâ la cgnós Walter Klemmer , un ragàs ch'al stùddia da inśgnēr e ch'in dal tèmp lìb'r al divertìs a śugàr a hockey su 'l giàs ma specialmènt a sunàr al piàṅ faghénd di pès ad Franz Schubert e 'd Robert Schumann. La dóna a 'l inìsi la pâr dimóndi dastacàda e fréda sèg ma pò la finìs p'r ès'r usesiunàda da lò. La taca acsè na relasiòṅ c'n al śōvan ma sōl dòp avēr-ag mandâ na létra cun scriti 'l règhli ch'al gh'à da tgnir adrē, in du lò al gh'à da cmandàr e lē armàgnar schisa. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV * La schéda dal film in sal sit dla Cunferénsa Episcupàla
__NOTOC__ thumb|Scheving tòlt śò in dal 2011 Magnús Örn Eyjólfsson Scheving, cgnusû méj cuma Magnús Scheving 'l è 'n ginàsta e atōr iślandéś, campiòṅ 'd Európa in dal 1994 e in dal 1995. 'L à tòlt part a 'l telefìlm Lazy Town in du 'l fava 'l persunàǵ ad Sportacus. Biugrafìa Filmugrafìa * (1996) - Áfram Latibær, regìa ad Baltasar Kormákur * (1999) - Glanni Glæpur Í Latabæ, regìa ad Sigurður Sigurjónsson * (2010) - Operazione spy sitter , regìa ad Brian Levant Culegamènt estéran * Filmugrafìa su 'l IMDb Àtar prugèt
__NOTOC__ left|thumb|200px|Maria Elena Boschi in dal 2016 Maria Elena Boschi all'è n'aucä e 'na pulìtica itâgliana dal Partîd democrâtic, dal 22 ad fabrär ministra d'al Rifurmi Custitüsiunäi e d'i Ralasiòn cul Parlamëint in dal guèran ad Matteo Renzi. Biugrafìa Nasìda al 24 ad znär a Montevarchi, la s'è lureä e l'è dvantä aucä. L'ha laurä anca a Publiacqua. All'è rüä in Parlamëint in dal 2013. Nòti e riferimëint Culegamëint estéran * La sò päsna in sal Sìtt dal Parlamëint
__NOTOC__ La metanfetamìna l'è l'N-metil umòlug dl'anfetamìna ma, rispèt a lē, l'è 'n simpàtig-mimètig cun n'atività sentràla più élta. 260px|thumb|left|Pipa p'r al metanfetamìni Esénd ch'la lasa dal cateculamìni a livèl dal sinàpsi, specialmènt la dopamìna ch'la stìmula 'l piaśēr, l'è druàda cuma dròga in soquànti parti dal mónd, specialmènt in di Stat Unî, in Austràglia e in dal Filipìni. In dl'Európa d'l èst i la véndan cuma Pervitin . Fra i sò nóm in còdas a 'rcurdém "Ice", "Shaboo", "Shabu", "Blue sky" e "Crystal meth". Una dal metanfetamìni più cgnusùdi l'è 'l Ecstasy. Quànd la s tōś, da spés scaldànd-la 'd dènt'r a na pipa 'd vēdar par tiràr i sò fum par la bóca quànd la s dasfà, la metanfetamìna la fà 'ndàr sù 'd gir, faghénd calàr 'l aptìt e lasànd daśdâ 'l sugèt par dimóndi tèmp. S'invéci 'd sparàr-'s-l' in véna o ad fumàr-la, la s tira sù p'r al naś o s'la s manda śò, i sò efèt i dùran da piò. A lung andàr la dà dipendénsa, faghénd vgnir cunfuśiòṅ in tèsta, ànsia, paranòja, distùrub dla persunalità e di dan a 'l sarvèl. Culegamènt estéran * La schéda dla metanfetamìna su 'l vucabulàri dla Treccani
__NOTOC__ 250px|thumb|right|Caine in dal trailer dal film Carter 250px|thumb|right|'L atōr tòlt śò in dal 1967 250px|thumb|right|Michael a 'l Fèstival ad Viéna dal 2012 Maurice Joseph Micklewhite Jr., cgnusû méj cuma Michael Caine o anc p'r un sèrt perìud cuma Michael Scott , 'l è 'n atōr e prudutōr britànic, da 'l 1999 Knight Bachelor dal sò paéś. In dla sò caréra 'l è stâ candidâ a i Prèmi Òscar par siē vòlti, vinsénd la statṿa in dal 1987 e in dal 2000 cuma atōr minga prutagunìsta p'r Hannah e le sue sorelle e Le regole della casa del sidro. In bisàca al gh'à anc tri Golden Globe. Filmugrafìa * (1950) - Morning Departure, regìa ad Roy Ward Baker * (1956) - Sailor Beware!, regìa ad Gordon Parry * (1956) - Yield to the Night, regìa ad J. Lee Thompson * (1956) - I fucilieri dei mari della Cina , regìa ad Julian Ames * (1957) - Come uccidere uno zio ricco , regìa ad Nigel Patrick * (1957) - Destinazione tunisi , regìa ad Michael Carreras * (1958) - La chiave , regìa ad Carol Reed * (1958) - A Woman of Mystery, regìa 'd Ernest Morris * (1958) - Scuola di spie , regìa ad Lewis Gilbert * (1958) - Blind Spot, regìa ad Peter Maxwell * (1958) - I due volti del Generale Ombra , regìa 'd André De Toth * (1958) - Passaporto per l'inferno , regìa 'd Alvin Rakoff * (1959) - Danger Within, regìa ad Don Chaffey * (1960) - Foxhole in Cairo, regìa ad John Llewellyn Moxey * (1960) - Marinai, donne e Hawaii , regìa ad Robert Asher * (1961) - ...e la Terra prese fuoco , regìa ad Val Guest * (1962) - Solo for Sparrow, regìa ad Gordon Flemyng * (1963) - Il braccio sbagliato della legge , regìa ad Cliff Owen * (1964) - Zulu, regìa ad Cy Endfield * (1965) - Ipcress , regìa ad Sidney J. Furie * (1966) - Alfie, regìa ad Lewis Gilbert * (1966) - Gambit - Grande furto al Semiramis , regìa ad Ronald Neame * (1966) - La cassa sbagliata , regìa ad Bryan Forbes * (1966) - Funerale a Berlino , regìa ad Guy Hamilton * (1967) - E venne la notte , regìa 'd Otto Preminger * (1967) - Sette volte donna , regìa ad Vittorio De Sica * (1967) - Il cervello da un miliardo di dollari , regìa ad Ken Russell * (1968) - Passo falso , regìa ad Bryan Forbes * (1968) - Gioco perverso , regìa ad Guy Green * (1969) - I lunghi giorni delle aquile , regìa ad Guy Hamilton * (1969) - Un colpo all'italiana , regìa ad Peter Collinson * (1969) - I sette senza gloria , regìa 'd André De Toth * (1970) - Non è più tempo d'eroi , regìa ad Robert Aldrich * (1970) - L'ultima valle , regìa ad James Clavell * (1971) - Carter , regìa ad Mike Hodges * (1971) - Il ribelle di Scozia , regìa ad Delbert Mann * (1972) - X, Y e Zi , regìa ad Brian G. Hutton * (1972) - Colpiscono senza pietà , regìa ad Mike Hodges * (1972) - Gli insospettabili , regìa ad Joseph L. Mankiewicz * (1974) - Il caso Drabble , regìa ad Don Siegel * (1974) - Contratto marsigliese , regìa ad Robert Parrish * (1975) - Una valigia piena di dollari , regìa ad Peter Hyams * (1975) - Il seme dell'odio , regìa ad Ralph Nelson * (1975) - Una romantica donna inglese , regìa ad Joseph Losey * (1975) - L'uomo che volle farsi re , regìa ad John Huston * (1976) - Balordi & Co. - Società per losche azioni capitale interamente rubato $ 1.000.000 , regìa ad Mark Rydell * (1976) - La notte dell'aquila , regìa ad John Sturges * (1977) - Quell'ultimo ponte , regìa ad Richard Attenborough * (1978) - Uomini d'argento , regìa 'd Ivan Passer * (1978) - Swarm , regìa 'd Irwin Allen * (1978) - California Suite, regìa 'd Herbert Ross * (1979) - Ashanti, regìa ad Richard Fleischer * (1979) - L'inferno sommerso , regìa 'd Irwin Allen * (1980) - Vestito per uccidere , regìa ad Brian De Palma * (1980) - L'isola , regìa ad Michael Ritchie * (1981) - La mano , regìa 'd Oliver Stone * (1981) - Fuga per la vittoria , regìa ad John Huston * (1982) - Trappola mortale , regìa ad Sidney Lumet * (1983) - Rita, Rita, Rita , regìa ad Lewis Gilbert * (1983) - Il console onorario , regìa ad John Mackenzie * (1984) - Quel giorno a Rio , regìa ad Stanley Donen * (1984) - Triplo gioco , regìa ad Terence Young * (1985) - Acqua in bocca , regìa ad Dick Clement * (1985) - Il ritorno delle aquile , regìa ad John Frankenheimer * (1986) - Hannah e le sue sorelle , regìa ad Woody Allen * (1986) - Mona Lisa, regìa ad Neil Jordan * (1986) - Investigazione letale , regìa ad Simon Langton * (1986) - Mistery , regìa ad Bob Swaim * (1986) - Sweet Liberty - La dolce indipendenza , regìa 'd Alan Alda * (1987) - Lo squalo 4 - La vendetta , regìa ad Joseph Sargent * (1987) - Quarto protocollo , regìa ad John Mackenzie * (1987) - Mi arrendo... e i soldi? , regìa ad Jerry Belson * (1988) - Due figli di... , regìa ad Frank Oz * (1988) - Senza indizio , regìa ad Thom Eberhardt * (1990) - Doppia coppia all'otto di picche , regìa ad Michael Winner * (1990) - Mr. Destiny, regìa ad James Orr * (1990) - Come far carriera molto... disonestamente , regìa ad Jan Egleson * (1992) - Rumori fuori scena , regìa ad Peter Bogdanovich * (1992) - Ghiaccio blu , regìa ad Russell Mulcahy * (1992) - Festa in casa Muppet , regìa ad Brian Henson * (1994) - Sfida tra i ghiacci , regìa ad Steven Seagal * (1994) - Then There Were Giants, regìa ad Joseph Sargent * (1996) - Blood and Wine, regìa ad Bob Rafelson * (1996) - Intrigo a San Pietroburgo , regìa ad Douglas Jackson * (1998) - Zona d'ombra , regìa ad Geoffrey Reeve * (1998) - Little Voice - È nata una stella , regìa ad Mark Herman * (1999) - Amori e ripicche , regìa ad Peter Yates * (1999) - Le regole della casa del sidro , regìa ad Lasse Hallström * (1999) - The Debtors, regìa 'd Evi Quaid * (2000) - Quills - La penna dello scandalo , regìa ad Philip Kaufman * (2000) - Miss Detective , regìa ad Donald Petrie * (2000) - La vendetta di Carter , regìa ad Stephen T. Kay * (2000) - Shiner, regìa ad John Irvin * (2001) - L'ultimo bicchiere , regìa ad Fred Schepisi * (2002) - The Quiet American, regìa ad Phillip Noyce * (2002) - Austin Powers in Goldmember, regìa ad Jay Roach * (2003) - Quicksand - Accusato di omicidio, regìa ad John Mackenzie * (2003) - Actors , regìa ad Conor McPherson * (2003) - Secondhand Lions, regìa ad Tim McCanlies * (2003) - The Statement - La sentenza , regìa ad Norman Jewison * (2004) - Dietro l'angolo , regìa ad Jordan Roberts * (2005) - Batman Begins, regìa ad Christopher Nolan * (2005) - The Weather Man - L'uomo delle previsioni , regìa ad Gore Verbinski * (2005) - Vita da strega , regìa dla Nora Ephron * (2006) - I figli degli uomini , regìa 'd Alfonso Cuarón * (2006) - The Prestige, regìa ad Christopher Nolan * (2007) - Un colpo perfetto , regìa ad Michael Radford * (2007) - Sleuth - Gli insospettabili , regìa ad Kenneth Branagh * (2008) - Il cavaliere oscuro , regìa ad Christopher Nolan * (2008) - Is Anybody There?, regìa ad John Crowley * (2009) - Harry Brown, regìa ad Daniel Barber * (2010) - Inception, regìa ad Christopher Nolan * (2012) - Viaggio nell'isola misteriosa , regìa ad Brad Peyton * (2012) - Il cavaliere oscuro - Il ritorno , regìa ad Christopher Nolan * (2013) - Now You See Me - I maghi del crimine , regìa ad Louis Leterrier * (2013) - Mister Morgan , regìa dla Sandra Nettelbeck * (2014) - Interstellar, regìa ad Christopher Nolan * (2014) - Kingsman - Secret Service , regìa ad Matthew Vaughn * (2014) - Stonehearst Asylum, regìa ad Brad Anderson * (2015) - Youth - La giovinezza, regìa ad Paolo Sorrentino * (2015) - The Last Witch Hunter - L'ultimo cacciatore di streghe , regìa ad Breck Eisner * (2016) - Now You See Me 2, regìa ad Jon M. Chu * (2017) - Insospettabili sospetti , regìa ad Zach Braff * (2017) - My Generation, regìa ad David Batty * (2018) - Dear Dictator, regìa ad Lisa Addario e Joe Syracuse * (2018) - King of Thieves, regìa ad James Marsh Culegamènt estéran * Filmugrafìa in s'l IMDb
__NOTOC__ thumb|295px|right|Un mât śbuśî in sim'ala sùca da 'l cerùśic per tōr-egh vìa la matarìa, ind un quèder dal Bosch. Al mât 'l è cal cristiàn che, per di quelc procês mentêl ch'i nn'ìn minga andê p'r al vers giùst, al n'gh'la chèva minga 'd stèr bèin in mêś ala gint, e gnanc 'd adatères a 'l só manéri civìli, e dòunca al prèv agitères, fèr di quèlc gest dimòndi stràn, e finànc edvintèr catìv cun se stès e cun chièter. Minga in tùti el socetê e gnanch ed lung a 'l tèimp, i mât i àn catê chel curi ch'i gh'avrèven avû biśògn. Cun eli arcmandasiòun a 'l riguèrd edla salùt da pèrt edl OMS, a 'l dè 'd incō i mât i vinen tgnû drē dai specialìsta, ch'i gh'àpien da mijorèr el só cundisiòun dàintr in dla socetê, piutòst che andèr a 'l indrē s'i fùsen lasê andèr per só còunt. Manéri 'd dìr * Mo î-'t mât?! Sei matto? * Chi inṿcìs matìs Chi invecchia diventa matto. * La ragiòun la s dà ai mât e ai caiòun, Si dà ragione ai matti e ai coglioni. * Mèt al mat da par se', s'et vō ch'al peinsa ala not qual ch'l à da fèr al dè, Metti il matto da solo se vuoi che pensi alla notte quello che farà di giorno. thumb|left|335px|"'L intèren dal manicòmi 'd Bedlam" ed William Hogarth, 1763.Vōś lighèdi * isterìa Èter progèt Colegamèint estèren * D'indû a deśvìn al só nòm in sim'a etimo.it. * Un sit in sìm'ala stòria di mat in dla réda. Noti e referèinsi
__NOTOC__ La Neglèria fowleri 'l è 'n èsar prutìsta che dal vòlti la pâr n'améba e dgl'atri vòlti 'n còrp flagelâ. Par 'l óm cal parasìta chè 'l è da spés fatàł. 280px|thumb|right|Al fórmi difarénti dla Neglèria fowleri 280px|thumb|right|Ingrandimènt ad soquànti Neglèria fowleri La viṿ in di àqui dōlsi di fiùm e di lâg in dua la s cata bèṅ quànd i èṅ caldi méntar s'la temperadùra la s arbàsa 'd sóta di déś grâd la s sèra 'd dèntar dna cisti par prutéś'r-as. La scampa bèṅ anc da par lē ma a difarénsa dgl'atri dū spéci ad Neglèri, la Neglèria gruberi e la Neglèria lovaniensis, la pōl dvintàr anc un parasìta patògen par 'l óm cauśànd un mâł ciamâ Meningoencefalît amébica primària ch'la pòrta a la mòrt in dal 97% di caś in dal gir dna stmana. S'un qualchidòṅ a vîṅ in cuntàt cun la Neglèria tirànd sù p'r al naś dl'àqua in dua a gh 'n è, bvénd-la a n sucéd gnint invéci, l'améba la s fà strada p'r i bulb ulfatìṿ e la riva a 'l sarvèl in dua la s multiplìca magnànd-al in quàt'r e quàt'r-òt. Dòp soquànt dè ad févra, gòmit, mâł ad tèsta, alucinasiòṅ e còma, la parsòna ch'la 'l ciàpa l'è praticamènt cundanàda. Par far fóra la Neglèria a s pōl druàr dal clôr ma qvést chè a s pōl far sōl in pisìna o in di aquedót e minga in di àqui caldi in mèś a la natùra in dua a s và par nudàr. Nòti Àtar prugèt
__NOTOC__ thumb|right|340px|Na tasa cun dal pan radû dèinter. Al pan radû 'l è 'l pan ch'a s è radû in dla raśóra.Manéri 'd dìr * Mèteg bèin dal pan radû atàc a cla cotolèta! Cospargi bene la cotoletta col pane grattugiato! Vōś lighèdi * pan * raśóra Èter progêt Colegamèint estèren * La vóś in sìm'a 'l vucabulàri Treccani. * D'indû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it. Noti e referèinsi
__NOTOC__ 320px|thumb|right|Na pulèinta in dal parōl. La paparùcia l'è 'n piât tradisionêl dal canpàgni emigliàni, che 'l reśdóri i purtèv'n in tèvla anc despès perché nutriìnt, bèin esènd econòmic. A s trata dla pulèinta śala cunsèda coi faśō bèin côt anca lōr in ùmid. In na manéra più generèla a s descòr ed paparùcia anca p'r un pultìj o per n'armis'ciànsa śmulèdga. Manéri 'd dìr * I putèin i śóghen ala paparùcia, I bimbi stanno giocando col fango. * S'a vâg in cla paciarèina, 'm inpaciarinaròja? Se vado in quel fango, m'infangherò? Vōś lighèdi * piât tradisionêl * reśdóra * pulèinta * faśō Èter progêt Colegamèint estèren * La vóś in sìm'a 'l vucabulàri Treccani. * D'indû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it. Noti e referèinsi
__NOTOC__ Passioni e desideri 'l è 'n film dramàtic dal 2011 ad Fernando Meirelles ispirâ a l'òpra teatràla “Riri” 'd Arthur Schnitzler. La pelìcula, preśentàda a 'l Fèstival Internasiunàl dal Film ad Turònt, l'à fat sù un migliòṅ e sèt ad dòlar. Sunt La Mirka , cumpagnàda a Viéna par sò surèla Anna , la decìd ad tacàr a lauràr par l'agensìa 'd escort ad Rocco ch'al la manda subìt in d'l albêrg in du a s cata 'l sò prim cliènt, Michael Daly , 'n ingléś ch'l è in Àustria par saràr 'n afâr c'n un vendidōr ad màchini . Chi lò, quànd al capìs ch'la putàna ch'la s cata in dla hall l'è lè par lò, al taca però a ricatàr-al. La Rose, da 'l cant suo, la vōl dar un taj a la relasiòṅ ch'la gh'à c'n al futógrafar braśigliàṅ Rui ch'a sò vòlta 'l iva mis i còr'n a la sò muróśa, la Laura , ch'la decìd ad lasàr-al par turnàr a Rio de Janeiro quànd 'l al bèca. Su 'l aparéć la ragàsa la fà dū paròli cun John , un vèć ch'l à pardû sò fiōla scapàda 'd cà e ch'adès la n s cata piò, pò la decìd ad purtàr-'s in cambra un ragàs cgnusû in aeropòrt, Tyler , sénsa savēr che chi lò 'l è péna vgnû fóra da parśòṅ in du 'l à pasâ siē an esénd un viulentadōr. 'L óm al gh la cava a reśìstar a la tentasiòṅ e al n fà gnint anc se la Laura, mèśa ciùca, la gh admànda cun tut al cōr ad dar-ag dū cōlp. A Phoenix na rusa ciamàda Valentina , ch'la và a dascórar di sò prubléma da i puòs anònim in du a gh'è anc John, la decìd ad dmandàr al divòrsi a sò marè Sergei esénd inamuràda 'd 'n àt'r óm, al dentìsta in du la lavóra che però al n pōl minga impgnàr-as sèg parchè 'l è musulmàṅ e 'l imàm al gh'à dit ch'andàr a lèt cun dal dóni spuśàdi a n s pōl pròpria minga. Sergei però al n gh'à minga tèmp par disquiśìr parchè al gh'à da scarusàr al sò cap in 'n hutèl in du al gh'à apuntamènt cun n’escort, la Mirka. Rocco, saénd ch'l è pîṅ 'd bèsi, al vōl fargàr-'g-i tut, druànd la scaja cuma trapla. A Sergei, sémpar tgnû schis da lò, a n gh in ciàva gnint dla fiṅ ch'al farà parchè 'l à péna cgnusû na ragasōla dimóndi gustóśa lè fóra, l’Anna. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV * La schéda dal film in sal sit dla Cunferénsa Episcupàla
__NOTOC__ Rimini Rimini l'è na cumèdia itagliàna dal 1987 ad Sergio Corbucci. La pelìcula, ch'l'è stada scurtàda a dū óri in dal versiòṅ su caséta e in DVD, la gh'à abû 'n séguit 'l an dòp da 'l tìtul Rimini Rimini - Un anno dopo. In tut l'à fat sù dagnóra tri migliàrd ad franc a 'l cìnema. Sunt La vita 'd soquànt persunàǵ i s incróś'n a Rìmin, durànt al vacànsi 'd Istâ. La milanéśa Liliana Corsi , in vacànsa in Rumàgna insém a la sò amìga Simona , la pésca 'n óm ch'al gh dàppia dū cōlp ma la và in biànc prima c'n al culturìsta Conan , pò c'n al latin lover śburòṅ Max Ponchielli e p'r ùltim cun Jerry in discutéca. A gusàr-la a gh pinsarà pò a surpréśa 'l masćèṅ dla sò amìga. Gianni Bozzi al s cata in dla sità rumagnōla par cunclùdar 'n afâr imubiliàr cun 'l inśgnēr Carlo Pedercini . Esénd che chi lò al gh cata gust a far-'s al mujēr di sò cliènt, Gianni al s preśénta sèg cun na putàna, la Marisa “Dal Tri Funtàni” , faghénd-ag crédar ch'la sia la sò spóśa, giùst p'r avēr 'n ajùt par firmàr al cuntràt. La maslàra rumàna Noce Bovi , cardénd che sò marè Gustavo al sia fugâ mént'r in barca i śugàv'n a la “carióla”, la s buta in di bras 'd 'n artìsta lòfi ch'al vrév far caréra in dal mónd da spetàcul, Pino Tricarico . Quànd però Gustavo al tórna da lē, esénd scampâ a la mòrt, la dóna la 'l mòla in quàt'r e quàt'r òt. Al magistrâ dasćiòlda-crist Gildo Morelli al finìs vitma 'd un tragatèṅ strulgâ da dóna cundanàda in pasâ da lò, la Lola Sarti . Chi lē la gh fà créd'r ad vlēr tacàr na stòria sèg mo invéci la fà in manéra ch'al sia tirâ śò da spés da 'n paparàś a 'l sò servìsi in situasiòṅ vargugnóśi preparàdi da lē. Quànd a la fiṅ la s pintìs decidénd ad dvintàr la sò dóna dabòṅ, al giùdas al s mét invéci cun Tricarico. Al prēt don Andrea 'l è in imbaràs quànd 'l è custrét a ciuciàr al còrp mèś nûd dna dóna furastéra vitma in mâr dal méduśi par far-ag pasàr al dulōr di murśgòt. Sōl in séguit al vîṅ a savēr che la biónda l'è na sōra ch'la gh'à da lauràr sèg in misiòṅ in Nurvégia. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
__NOTOC__ Riso amaro 'l è 'n film dramàtic dal 1949 in biànc e nég'r ad Giuseppe De Santis. La pelìcula, giràda in Piemònt, l'è stada sarnìda p'r èsar misa in di sènt film itagliàṅ da tgnir dacàt. 'L è stâ preśentâ a 'l 3rs Fèstival ad Cannes e 'l è stâ candidâ a i Prèmi Òscar p'r al sugèt. Distribuî a 'l cìnema al 21 ad Setémbar dal 1949, 'l è stâ 'l prim film neo-realìsta a 'vēr un sucès ad pùblic in Itàglia mo anc in Frància e in di Stat Unî. Sunt In dal Maǵ dal 1948 la stasiòṅ di trêṅ ad Turèṅ l'è pîna 'd mundarìś ch'i gh'aṅ da tacàr la stagiòṅ dal riś in dal campàggni 'd Varsèj. In cal caśèṅ ad gint lè, la pulisìa l'è drē a pascàr un làdar, Walter Granata , ch'l à péna fargâ di presióś. P'r a n far-as minga bcar, prima 'd scapàr via 'l óm al cunséggna 'l sachét cun 'l òr dènt'r a la sò muróśa, la Francesca , ch'la ciàpa 'l trêṅ par la riśàra faghénd finta 'd ès'r una dal mundarìś par cunfónd'r-as méj. La ragàsa la dvènta amìga dla fraréśa Silvana Meliga e rivàda in Piemònt la cgnós al sergînt Marco Galli , un militàr ch'al s è inamurâ dla Silvana e 'l vrév dònca tacàr na stòria sèg. Quànd la Francesca la và a pascàr la culàna rubàda, lugàda sóta 'l quèrti dal lèt, la n la cata piò parchè la Silvana la gh l'à fargàda esénd ch'la la tgniva 'd òć da 'n pès. Chi lē pò la taca a dar adòs a la Francesca, dand-ag dla ladra, ma pò la gh mét na présa insìma dand-'g-l' indrē. Marco, ch'l à sintî la stòria, al decìd ad taśēr e 'd far finta 'd gnint. Na nòt, durànt na fèsta 'd mùśica in dal bòsc, la Silvana la taca a balàr in mèś a la gint cun la culàna a 'l còl, pròpria in fàcia a la Francesca. Quànd in dal pòst a riva anc Walter, chi lò 'l taca a balàr sèg cuma 'l iva bèla fat anc in stasiòṅ. Gelóś ad lò, a s fà avànti Marco e 'l gh tira 'n casòt, pò i dū óm i tàc'n a cumbàtar. La Francesca, ch'la gh'è armàśa mâł dal cumpurtamènt dal sò muróś ch'al s séra mis a far al galét cun na furastéra davànti a tut, la fà in tèmp a catàr sù la culàna da par tèra ma Walter al la śēla dgénd-ag ch'l'è falsa. Armàś sénsa bèsi chi lò al s mét in tèsta ad purtàr via tut al riś druànd di càmion e faghénd-as jutàr par la Silvana. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
__NOTOC__ Roberto Casalino 'l è 'n cantànt, parulēr e cumpuśidōr itagliàṅ, famóś p'r avēr scrit soquànt braṅ dvintâ nùmar òṅ in clasìfica in Itàglia cuma Non ti scordar mai di me e Novembre dla Giusy Ferreri, Cercavo amore dl'Emma Marrone, Distratto dla Francesca Michielin, Magnifico ad Fedez e L'essenziale purtâ a 'l sucès a 'l Fèstival ad Sanremo dal 2013 par Marco Mengoni. In dla sò caréra R. Casalino 'l à anc laurâ par l'Alessandra Amoroso, l'Annalisa, l'Iva Zanicchi, la Nina Zilli, Francesco Renga, i Dear Jack e Antonello Venditti. Discugrafìa Àlbum in studi * (2009) – L'atmosfera nascosta * (2014) – E questo è quanto * (2018) – Errori di felicità Culegamènt estéran * Al sò sit ufisiàł
__NOTOC__ 320px|thumb|right|I Snap! tòlt śò in dal 2017 I Snap! i èṅ un grup eurodance tedésc mis in pē in dal 1989 p'r i prudutōr Luca Anzilotti e Michael Münzing. I s èṅ fat cgnós'r in dal 1990 quànd i aṅ cantâ 'l braṅ The Power ch'al misćiàva insém la dance cun 'l hip hop pò dū an dòp c'n al sìngul Rhythm Is a Dancer, braṅ più vindû in Itàglia in dal 1992. Discugrafìa Àlbum e Racòlti * (1990) - World Power * (1992) - The Madman's Return * (1994) - Welcome to Tomorrow * (1996) - Snap! Attack - The Best Of * (1996) - Snap! Attack - The Remixes * (2000) - One Day on Earth * (2003) - Cult Of Snap! 1990-2003 Sìngui * (1989) - The Power * (1990) - Ooops Up * (1990) - Cult Of Snap * (1990) - Mary Had A Little Boy * (1991) - Snap! Megamix * (1991) - Colour of Love * (1992) - Rhythm Is a Dancer * (1992) - Exterminate * (1993) - Do You See the Light * (1994) - Welcome to Tomorrow * (1995) - The First the Last Eternity * (1995) - The World in my Hands * (1996) - Rame * (1996) - The Power Feat. Einstein * (1996) - Rhythm is a Dancer * (2000) - Gimme a Thrill * (2002) - Do You See the Light * (2002) - Rhythm is a Dancer '02 * (2003) - The Power of Bhangra * (2003) - The Cult of Noise * (2003) - Ooops Up * (2005) - Beauty Queen * (2006) - Excited * (2006) - We want your Soul/Shake that Ass Culegamènt estéran * Al sò canàł YouTube ufisiàł
__NOTOC__ Stefán Karl Stefánsson [a s lèś /ˈstɛːfaun ˈkʰartl̥ ˈstɛːfaunsɔn/] 'l è stâ 'n atōr e cantànt iślandéś, cgnusû specialmènt p'r avēr fat al persunàǵ ad Robbie Rotten in dal telefìlm Lazy Town. 'L è mòrt prèst, a quarànt'un an, p'r un cànc'r a 'l pàncreas. Biugrafìa Filmugrafìa * (1995) - Einkalíf, regìa ad Þráinn Bertelsson * (1999) - Guð er til... og ástin, regìa 'd Hilmar Oddsson * (1999) - Glanni Glæpur Í Latabæ, regìa ad Sigurður Sigurjónsson * (2001) - Regína, regìa dla María Sigurðardóttir * (2002) - Stella í framboði, regìa ad Guðný Halldórsdóttir * (2009) - Jóhannes, regìa ad Þorsteinn Gunnar Bjarnason * (2011) - Kurteist fólk, regìa 'd Olaf de Fleur Johannesson * (2014) - Harry & Heimir: Morð eru til alls fyrst, regìa ad Bragi Thor Hinriksson Culegamènt estéran * Filmugrafìa su 'l IMDb Àtar prugèt
A ste mond i ghe srèven i stigmatiśê con di difèt in dal fiśic, ch'a n's fa gnanc tropa fadìga a adèrsen, a s fà présti a vèdri, ch'i gh'àpien chel pèchi chè bèle da quand i gnivn a 'l mond o ch'i àpien subî la só menomasiòun più avànti in di an. Pò i ghe srèven quī stigmatiśê in del só manéri 'd vèdr i lavōr, in del só idèi, in dal só conportamèint.
Chi agìnt chè ch'i armàgnen tgnû un pò ind un cantòun, i patìsen. Chelōr i gh'àn da catèr la menéra 'd ann armàgner da per lōr, fóra dal gir dla ginta normèl. La partìda la nn'è minga facil. In di prim mumèint che na persòuna emarginèda la gh'à da descòrer cun dla gint normèl, nè questachè e gnanc chièter i nn'essèinten briśa in dal post giust. I agiustamèint, i adatamèint, da na pert e da cl'ètra, i śvèinen i du cô, ginta normèla e ginta stigmatiśèda, anca se la comunànsa intéra dal sintìr la nn'è briśa drē 'l ùs. A ghe srà sèinper da lasèr al tèinp e l'ucaśiòun, che i agìnt normèl i ciàpen cunfidèinsa, ch'i s abìtven, ala preśèinsa e al'atensiòun dla persòuna emarginèda. Chelò, ind un grup ed persòuni come lò, al se sintrà a cà, sèins'avéregh da dimostrèr o cuacèr chisà quèli "imperfesiòun", mo quand al gh'avrà da stèr da mêś a chiètr'agìnt, a ghe srà anc ùtil 'd avéregh ala biśògna, un quelcdùn ch'al al capìsa più 'd chièter, na spéci 'd persòuna sapiìnt, ch'la n'fà minga chêś ai difèt edla persòuna stigmatiśèda, mo invéci ch'la farèv cme na spéci 'd intermediàri tra chelò e cl'ètra gint.
I agìnt emarginê per al só conportamèint e 'l só idèi, i ìn bèle più difìcil da vèdri. A s capirà ch'i ìn agìnt diferèint dala normalitê dòp un pò ch'a s egh ciacàra ség, dòp ch'a se srà capî al só ambiìnt d'indû i deśvìnen e che agìnta la fus ség in dal só pasê, dòp anca ed ch'i sìen i só amig ch'i gh'stan ség incō. Vōś lighèdi * Sociologìa * Sociologìa dla deviàṅsa * Erving Goffman Referèinsi Colegamèint estèren * Al liber alśìbil e descargàbil in dal sit archive.org.
Quand a s gh'à davànti na persòuna ch'a s capìs subìt ch'la gh'àpia na menomasiòun in dal fiśic, a s fa 'n pò fadìga a stèr a 'l só pas perché a s gh'à da capìr el dificoltê 'd queschè e serchèr 'd rivèr ala comunicasiòun sèinsa tròpa pietê che cl èter al ne s'n àpia a mèl. A s gh'avrà da catèr al diàlog sèinsa gnanca cmandèr in sìm'a cl èter ch'al gh'avrà bèle più dificoltê che nuèter e via descurènd.
__NOTOC__ "Stigma: Noti in sim'a cum'a s reagìs a la só reputasiòun ruinèda" , 'l è 'n tratê 'd Sociologìa dla deviàṅsa publichê da Erving Goffman in dal 1963, indû 'l avtōr 'l à vlû fèr amèint e spieghèr cum'l è che 'l persòuni ch'a s egh fà chêś, i tóśen in man la só situasiòun ed ginta emarginèda, cuś i gh'àn da strulghèr listès per stèr da mèś a chiètr agìnt, cuś a gh'vin da pinsèr e anca quèl che tanti volti chiètr agìnt a gh'tòca 'd strulghèr per śvinèr dla ginta emarginèda, e vìa acsè. Sunt A gh'è dimòndi agìnt ch'i n'vinen minga considerê cuma chièter, ch'i vinen tgnû da na pèrt, un pò a distànsa. In dl'antichitê, in dla Grécia antìga, mo anca in tèinp minga acsè tant luntàṅ, era abitùdin ed mètr un sègn, un stigma, atàc ai agìnt ch'a s egh duìva fèregh chèś, ch'a n's'epsìva minga stèr tranquìl ség, ch'i fùsen di lèder, di sèrev, di asasèin e via descurènd. La paròla stigma l'à mantgnû in dal tèinp al significhèt ed segnèl, ed sègn ch'a fà avertî i agìnt che la persòuna stigmatiśèda l'è diferèinta da chièter. Chelōr stigmatiśê, i gh'àn quèl in dal só fiśic, o i s conpòrten in na serta manéra, che chièter i fan fadìga a capìri e a sintìri cunpàgn a lōr.
__NOTOC__ Uomo bianco, tu vivrai! 'l è 'n film dramàtic dal 1950 in biànc e nég'r ad Joseph L. Mankiewicz, candidâ a 'l Prèmi Òscar par la senegiadùra andâ pò a Charles Brackett, Billy Wilder e D. M. Marshman Jr. par Viale del tramonto. A s trata dal film ad debùt par Sidney Poitier e par la Mildred Joanne Smith. Sunt Al dutōr Luther Brooks , dòp avēr vins 'l eśàm ad stat par dvintàr mèdag, al decìd ad cuntinuàr par 'n àt'r an a lauràr cuma stagìsta p'r al dutōr Daniel Wharton esénd ch'l è incóra 'n prinsipiànt e 'l vrév far-'s i òs prima 'd tacàr a lauràr da par lò. Na sirà chi lò 'l al manda a far servìsi in dal repàrt penitensiàri d'l uśdàł dòp che dū rapinadōr, i fradèi Johnny e Ray Biddle , i èṅ armàś frî a 'l gambi. Ray al taca subìt a dar-'g adòs e a ufénd'r-al p'r al fat ch'l è 'n óm ad culōr, un quèl che lò al n s cumpatìs pròpria briśa. Luther al próa a curàr sò fradèl ch'l è mis pèś tant ch'al mèdag al créd anc ch'al pòsa avēr-'g un cànc'r a 'l sarvèl. Durànt gl'eśàm Johnny al mōr e Ray al gh dà tuta la cólpa. Luther al vrév ch'a gh s faśìs l'autupsìa esénd sicûr 'd avēr fat bèṅ al sò lavōr ma 'l rapinadōr, par lasàr-ag cal dubi lè e par far muntàr l'arlìa di biànc in di cunfrònt di négar, al n gh la lasa minga far far, esénd lò 'l ùnic sò parènt ch'al gh pōl dar al parmés. Wharton al próa a pascàr l'èx mujēr ad Johnny, l’Edie Johnson , ma gnanc chi lē la gh diś ad sè anc parchè, prima 'd divursiàr sèg, l'éra stada l'amànta 'd sò fradèl. Cla nòt lè in sità a scòpia 'n arvòlta dimóndi bruta fra biànc e négar. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTV
__NOTOC__ È infedele, mi vendico e lo sposo , cgnusû in Itàglia anc cuma Pericolosamente insieme e Preso! , l'è na cumèdia americàna e spagnōla dal 1993 ad John Mark Robinson. Sunt Brian Hartley 'l è 'n ragàs califurgnàṅ ch'al lavóra cuma giurnalìsta par na rivìsta 'd mùśica insém a la sò capa, la Tara . Al śōvan 'l è anc un squàsa-marléti patintâ anc s'adès al gh'à da dar-'g un taj parchè 'l è lè lè par dar 'l anèl ad fidansamènt a la sò muróśa, la Linda Alissio . Na nòt chi lē, turnànd a cà, la 'l bèca a lèt cun n'atra dóna, la Bliss , cardénd dònca ch'al gh àppia mis i còran mo invéci a n è briśa acsè parchè la furastéra l'è sōl n'imbariàga ch'la s éra insfilsàda lè par punsàr. A dir-la tuta dū cōlp la i arév anc ciapâ vluntéra ma lò a 'l ùltim al s éra tirâ indrē. La Linda la và a piànśàr da 'l sò amìghi, la Kim Roach , ch'la gh cunsìlia 'd tajàr-ag via i maròṅ par vindéta, e la Sharon Stevens , na rósa ch'la vrév tacàr na caréra da atōra e ch'la gh'à sèmpar di prubléma a cavàr-as via i pēi da i śnòć druànd al raśōr. Da 'l cant suo Brian al và a sfugàr-'s a 'l bar c'n al sò amìg Max , pò al próa a far-as pardunàr da la sò muróśa purtànd-ag dal róśi parchè al gh tîṅ dimóndi a lē. Ma faghénd acsè al finìs in na trapla dla Kim ch'la gh la cava a ligàr-'l a 'l lèt maṅ e pē. Al tri amìghi i decìdan pò 'd tgnir-al lè, ligâ cuma 'n salàm, giùst par dar-ag na lesiòṅ. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb
Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer cub Èter progèt
__NOTOC__ Al 101 , 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 100 (seint) e 'l vin prìma dal 102 (seint-dū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintunéśum post. Proprietê matemàtichi Al 101 'l è 'l 26śum nùmer prim, gnend dop dal 97 e prìma dal 103. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturêl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter prugèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 103 , 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 102 (seint-dū) e 'l vin prìma dal 104 (seint-quàter). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seinttriéśum post. Proprietê matemàtichi Al 103 'l è 'l 27śum nùmer prim, gnend dop dal 101 e prìma dal 107. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturêl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter prugèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 113 , 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 112 (seintdeśdū) e 'l vin prìma dal 114 (seintdeśquater). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintdeśtrèéśum post. Proprietê matemàtichi Al 113 'l è 'l 30śum nùmer prim, dop dal 109 e prìma dal 127. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter prugèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 127 , 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 126 (seintveintsē) e 'l vin prìma dal 128 (seintveintôt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seintveintsetéśum post. Proprietê matemàtichi Al 127 'l è 'l 31śum nùmer prim, dop dal 113 e prìma dal 131. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter prugèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 131 , 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 130 (seint-trèinta) e 'l vin prìma dal 132 (seinttrèintaedū). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXXI. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seinttrèintaùnéśum post. Proprietê matemàtichi Al 131 'l è 'l 32śum nùmer prim, dop dal 127 e prìma dal 137. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter prugèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 137 , 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 136 (seinttrèintaesē) e 'l vin prìma dal 138 (seinttrèintaeôt). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXXVII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seinttrèintasêtéśum post. Proprietê matemàtichi Al 137 'l è 'l 33śum nùmer prim, dop dal 131 e prìma dal 139. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter prugèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 139 , 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 138 (seinttrèintaeôt) e 'l vin prìma dal 140 (seintquarànta). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CXXXIX. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al seinttrèintanōvéśum post. Proprietê matemàtichi Al 139 'l è 'l 34śum nùmer prim, dop dal 137 e prìma dal 149. Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer prìm Èter prugèt Colegamèint estèren
Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr Èter prugèt Colegamèint estèren
__NOTOC__ Al 200 , 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 199 (seintnovantanōv) e 'l vin prìma dal 201 (dūseintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CC. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al dūseintéśum post. Proprietê matemàtichi Al 200 'l è 'n nùmer cumpóst, send la multèplica dal 2 col 100:
__NOTOC__ Al 300 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 299 (duśeintnovantanōv) e 'l vin prìma dal 301 (terśeintùn). In dla numerasiòun di romàṅ antìg 'l era scrìt CCC. In dla numerasiòun ordinèla al tóś al terśaintéśum post. Proprietê matemàtichi Al 300''' 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 2 col 150:
__NOTOC__ Al 747 'l è 'l nùmer naturèl ch'a seguìs al 746 (sêtseintquaràntasē) e 'l vin prìma dal 748 (sêtseintquaràntaôt). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt DCCXLVII. In dla numerasiòun ordinèla al tōś al sêtseintquaràntasêtéśum post. Proprietê matemàtichi Al 747 'l è 'n nùmer cumpóst, send la moltìplica dal 9 col 83:
* 'L è 'n nùmer prìm sicûr. * 'L è 'n nùmer altamèint cototĵnt. Al nùmer 83 in dla chìmica 'L 83 'l è al nùm'r atómic dal biśmût (Bi). I simbul dal nùmer 83In dla śmorfia 'd Nàpul In dla śmorfia, al nùmer 83 al vōl dìr "Al maltèimp" . Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturêl * nùmer intēr * nùmer prìm * nùmer prìm ed Sophie Germain * nùmer prìm sicûr * nùmer altamèint cototĵnt Èter progêt Referèinsi
__NOTOC__ 'L 83 'l è al nùmer naturêl ch'al seguìs 'l 82 (utanta-dū) e 'l vin prìma dl 84 (utanta-quater). In dla numerasiòun di romàṅ antîg 'l era scrìt LXXXIII. In dla numerasiòun ordinèla al tóś 'l utantatreéśum post. Proprietê matemàtichi dl 83 * 'L 83 'l è al vaintetreéśum nùmer prìm, vgnènd dòp dal 79 e prìma dl 89. * Al fà pert edla séri di nùmer prìm ed Sophie Germain:
Vóś lighèdi * nùmer * nùmer naturèl * nùmer intēr * nùmer quadrê Èter progèt
__NOTOC__ 240px|thumb|Basshunter (2008) Basshunter, Jonas Erik Altberg 'l è 'n cantànt śvedéś. Discugrafìa Àlbum in studi * LOL * Now You're Gone – The Album * Bass Generation * Calling Time Àlbum in Internet * The Bassmachine * The Old Shit EP * Welcome to Rainbow Racòlti * The Early Bedroom Sessions Sìngui * "Boten Anna" * "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" * "Hallå där" * "Vifta med händerna" * "Jingle Bells" * "Now You're Gone" * "Please Don't Go" * "All I Ever Wanted" * "Angel in the Night" * "I Miss You" * "Walk on Water" * "Every Morning" * "I Promised Myself" * "Saturday" * "Fest i hela huset" * "Northern Light" * "Dream on the Dancefloor" * "Crash & Burn" * "Calling Time" * "Elinor" Culegamènt estéran * Al sò sit ufisiàł
__NOTOC__ Batman - Il film l è 'n film fantàstic dal 1966 ad Leslie H. Martinson ch'al tōś ispirasiòṅ da 'l fumét creâ par Bob Kane. 'L è stâ girâ in Istâ durànt la pàuśa fra la prima sèrie di telefilm ad Batman e la secónda. Sunt Al comodôr Schmidlapp e 'l sò yacht i èṅ i perìcul. Chi lò 'l à péna invintâ un machinàri par tiràr via tuta 'l àqua da i còrp p'r imbutigliàr in présia dal spìrit p'r al sò fàbrichi. Ma i quàtar laśaròṅ più impurtànt ad Gotham City, al Pingueṅ , al Joker , la Dóna Gat e 'l Enigrmìsta , 'sta vòlta tut insém, i aṅ decìś ad purtàr-'g-al via par druàr-al lōr par far parśunēr i mémbar dal cunsìli d'l ONU. Na vòlta ardùt in pólvra, par far-i turnàr nurmài śuntànd-ag dl'àqua, i paéś dal mónd i gh'aràṅ da pagàr 'n òć ad la tèsta p'r avér-i indrē. I catìṿ i tràpl'n anc un piàṅ par far fóra Batman e Robin . Da na bòa lugàda in dal mâr i faṅ védar na figùra dla naṿ dal comodôr acsè quànd lì lōr dū i riv'ràṅ lè c'n al bat-elicòtar, un squâl impinî ad bómbi al farà 'l rèst. Par furtùna però che Robin al fà in tèmp a ślungàr a 'l ùltim minùt al sprus cónt'r i squài a Batman ch'al gh'iva ch'la bistiàsa lè atàc a la pólpa dla gamba. La Dóna Gat la s inśégna alóra par catàr n'atra manéra par ciapàr Batman. Faghénd finta 'd èsar na giurnalìsta rusa dal giurnàł “Al sibiōl ad Mósca”, la Miss Kitka, la vōl far pèrdar la tèsta a 'l miliardàri Bruce Wayne par rapìr-al méj e spetànd pò che 'l “Óm Papastrèl” al véggna a salvàr-al. 'L è 'n pcâ però ch'a n pòsa minga andàr acsè parchè Bruce 'l è pròpria Batman in parsòna. Culegamènt estéran * La schéda dal film in s'l IMDb * La schéda dal film in sal FilmTv
__NOTOC__ thumb|right|290px|Na bisàca ed na giàca da òm. El bisàchi i servìsen c'ma dal spéci 'd sachèt ed stófa, cuśìdi atâc a dal giàchi, dal brèghi, dal vésti e in generêl atâc a indû a gh'è da sfrucèr di quêl gnanc trôp grôs. Manéri 'd dìr * Cgnùser un quelcdùn com'el só bisàchi, Conoscere qualcuno come le proprie tasche. * L'ùltem vistî l'è sèinza bisàch, L'ultimo vestito è senza tasche . 290px|thumb|left|Na bisàca 'd braghèti 'd un ragasōl.Vóś lighèdi * brèghi * camìśa Èter progèt Colegamèint estèren * La vóś in sìm'a 'l vocabulàri Treccani. Noti e referèinsi
Ch'a s sìa urdnê o strampalê, al comportamèint, p'r al comportamentìsta, al prà sèinper gnìr formê e educhê cun determinèdi tètnichi psicològighi. La só stòria thumb|180px|right|John Watson, 'l inisiadōr dal comportamentìśem. A diferèinsa 'd soquànti manéri 'd interpretèr al pinsér in dla mèint di cristiàṅ cum'a s era pruvê infìn a cal mumèint lè, John Watson al taja curt e al n'vol briśa stèr lè a sernìr quèl ch'a sucéd dèint'r in dla só suca: la mèint la prà armàgner na scatla sarèda, che tant a s pōl tgnir a bèda, ind un sogêt, sōl i stìmol e la rispòsta ch'a gnarà dèda a quischè. Vóś lighèdi * John Watson Èter progêt Colegamèint estèren * La vóś in sìm'a 'l vucabulàri Treccani''. Noti e referèinsi
__NOTOC__ Al comportamentìśem, ciamê anca behaviouriśem o psicologìa comportamentèla, 'l è na branca dla psicologìa ch'a s'è śvilupèda ai inìsi dal Novsèint e ch'l à vist dimòndi psicolog tgnìr'gh adré infìn ch'a nn'è gnanc tant tèimp indré. Al só fundadōr, John Watson al giva che l'ùnica manéra ogetìva 'd oservèr e capir sieintificamèint la psicologìa di agìnt l'era quèla 'd controlèr-egh la rispòsta/comportamèint a un determinê stìmol, situasiòun o ambiìnt, secònd al schéma S - R . Secònd cla manéra 'd vèder chè, i comportamèint dal bésti ma pò anc di cristiàṅ, i s'rèven al riśultê edl'interasiòun ed chilōr col só ambiìnt.
__NOTOC__ 300px|thumb|right|Al sinc putìni finalìsti dal cuncōrs 4/6 an tgnû a Montgomery (Alabàma) in dal 2010 I Cuncōrs ad belésa par putìni i èṅ dal gari ad belésa ch'i s tìn'n in di Stat Unî fra putìni o baghéti 'd sóta di 16 an. Cal cumpetisiòṅ lè, ciamàdi da lōr Child beauty pageant, i pōlan cumprénd'r anc al truc adòs, giràr su i tac, patnadùri da dóna e dal próvi 'd talènt cuma èsar bòni 'd intervistàr o èsar dal bravi mudèli p'r i vistî spurtìṿ, western, casual, ad tut i dè o da sira e custùm da bagn. I gh tōśan part tri migliòṅ ad putìni. Al cuncurènti i èṅ da spés divìśi tgnénd cònt di sò an: 0-11 méś, 12-23 méś, 2-3 an, 4-6 an, 7-9 an, 10-12 an, 13-15 an e 16-18 an. I tìtui in bal i èṅ "Baby Miss", "Petite Miss", "Little Miss" e àt'r incóra. Par figuràr méj al putìni i gh'aṅ da rivàr bèli brunśàdi , cun di cavìi lung , truc parfèt, extension a gl'ungi e dènt arfàt o fals . In gènar a s armàgn su 'l palc un minùt e mèś, minga da piò. L'iscrisiòṅ la pōl pasàr da sinc a utànta dòlar, a dipénd. Ma 'l grôs dla spéśa l'è preparàr-li prima. Riferimènt stòric Un prim cuncōrs dal gènar 'l è nâ in dal 1921 quànd al pruprietàri 'd 'n hutèl 'd Atlantic City 'l à strulgâ cl'idéa chè par cuciàr in élt al turìśum. In dal 1960 in dal New Jersey a tōś al via al cuncōrs “Little Miss America”, a 'l inìsi par ragàsi da i 13 a i 17 an, ma pò i èṅ stati acsè tanti al partesipànti ch'in dal 1964 i èṅ stâ custrét a divìdar-li p'r età. Semp'r in di an Ssanti a 'n è nâ 'n àt'r a Miami. Al dè 'd incō i cuncōrs in Amèrica i rìv'n a duśènt-sinquantamìla a 'l incìrca c'n un faturâ stimâ ad vint migliàrd ad dòlar. In na quàlc manéra i Cuncōrs ad belésa par putìni i s èṅ pò stramnâ in tut al mónd, anc in Rùsia o in Itàglia. Nòti Culegamènt estéran * “Baby Miss Americane” servìsi ad Le Iene * Miss Teen USA * Statìstichi di cuncōrs
__NOTOC__ Ferruccio Tagliavini all'è stã un tenòr e atòr itagliën. Biugrafia Nasìd a I Cavasō in dal 1913 all'ha studiä al Conservatorio Arrigo Boito ad Pärma e in dal 1938 al vëins al Concorso Nazionale di Canto Lirico; all'era spusä cun la soprano Pia Tassinari. All'è stä in ativitä fëin al 1981 Ligäm ad fòra * Ferruccio Tagliavini insl'Enciclupedia Treccani
__NOTOC__ Franco Trappoli 'l è un pulìtic itagliàṅ dal Partîd Sucialista Itagliàn, ecunumìsta, nasìd a Orvieto al 5 ad nuëimbar dal 1947. Biugrafìa Nasìd a Orvieto in dal 1947, al s'è laureä in Sciensi ecunòmichi e cumarsiäi e l'è dvantä sìndic ad Fano dal 1980 al 1983 e dòpa all'è dvantä unurèul d'la Càmara dal 1983 al 1987 e dal 1992 al 1994. All'è al prèm budista a dvantä unurèul Nòti e riferimëint Culegamëint estéran * Radio Radicale: Eventi a cui ha partecipato Franco Trappoli
__NOTOC__ thumb|Shandling tòlt śò in dal 2011 Garry Emmanuel Shandling, cgnusû méj cuma Garry Shandling, 'l è stâ 'n atōr, 'n còmig, 'n ardupiadōr e 'n senegiadōr americàṅ. BiugrafìaFilmugrafìa * (1993) - La notte che non c'incontrammo , regìa ad Warren Leight * (1994) - Love Affair - Un grande amore , regìa ad Glenn Gordon Caron * (1994) - Agenzia salvagente , regìa dla Nora Ephron * (1998) - Bugie, baci, bambole & bastardi , regìa 'd Anthony Drazan * (2000) - Da che pianeta vieni? , regìa ad Mike Nichols * (2001) - Amori in città... e tradimenti in campagna , regìa ad Peter Chelsom * (2001) - Zoolander, regìa ad Ben Stiller * (2002) - Run Ronnie Run, regìa ad Troy Miller * (2005) - Uomini & donne - Tutti dovrebbero venire... almeno una volta! , regìa ad Bart Freundlich * (2010) - Iron Man 2, regìa ad Jon Favreau * (2012) - Il dittatore , regìa ad Larry Charles * (2014) - Chef - La ricetta perfetta , regìa ad Jon Favreau * (2014) - Captain America: The Winter Soldier, regìa 'd Anthony e Joe Russo Culegamènt estéran * Filmugrafìa su IMDb Àtar prugèt
__NOTOC__ Giorgio Torelli l'è un giurnalista e scritùr Itaglian. Biugrafia Nasìd a Pärma al 26 ad fabrär 1928, l'ha studiä al Liceo Romagnosi. L'ha studiä quatr'ann Medicina, ma in dal 1954 l'ha cumanciä a fä al giurnalista a la Gazzetta di Parma. Pasä a Milan, l'ha laurä al Candido , Grazia e Epoca . In dal 1974 l'ha fundä, cun Indro Montanelli, Il Giornale Nuovo. Dal 2014 l'è dvintà Cavalier 'd la Repubblica Italiana. Cus'häl scrìtt Torelli l'a scritt pu o meno trenta libbor, che solament vo'n al gh'à l'aspét d'un romanzo . Col romanzo lasa pur ch'al sia scritt in italian, mo gh'è dentor so quanti paroli e ragionament in pramzan, parchè Toréli al fa parlär quazi tutt i personag in dialètt, po dopa al gh' zonta la tradusion. I nòmm di libbor vedja chi: * Pagine di un passaporto Cappelli, 1969 * I provocatori Mondadori, 1972 * Cosa nostra Rusconi, 1975 * Bambole di Felicita Frai Edizioni Due Fiumi, 1975 * Avanti adagio, quasi indietro; cosa nostra nr. 2, Rusconi, 1976 * I giorni della merla; cosa nostra nr. 3, Rusconi, 1977 * L'ulivo in tavola; cosa nostra nr. 4, Rusconi, 1978 * La magnolia padronale; cosa nostra nr. 5, Rusconi, 1979 * Il celeste delle colline; storie di Pino a Bosco del Papa Editoriale Nuova, 1981 * Da ricco che era De Agostini Scuola, 1982 * La pazienza di Dio De Agostini, 1984 * L'erba di Galilea De Agostini, 1985 * Baba Camillo e altre storie d'Africa De Agostini Scuola, 1987 * Fascino di terre lontane Grafica e arte, 1988 * Caro Gesù, facciamo amicizia? De Agostini Ragazzi, 1989 * Dopo cena dal cardinale, Paoline, 1992 * Luoghi della speranza. Il Brasile di Marcello Candia, Silvana, 1992 * Il buco della Giacoma Silva, 1994 * La logica del bridge naturale Mursia, 1994 * La Pärma voladora Camunia, 1996 * Cronista in aeroplano a elica e a jet in cerca di storie Giunti, 1997 * * 1930-1950. Da eja eja alalà alla democrazia in scooter Monte Università Pärma, 2003 * Alla ventura col capitano Bottego Monte Università Parma, 2003 * Una cometa in prestito Àncora, 2003 * Gli ascari del tenente Indro e altri ascari Ares, 2004 * Padre Lino. Fortemente indiziato di santità Àncora, 2004 * La Rimpatriata Àncora, 2004 * Gesù nasce sul pianoforte di zia Elisa. Storie e ricordi di Natale Àncora, 2005 * Marcello Candia, che straordinaria persona Àncora, 2006 * Il Padreterno e Montanelli Àncora, 2006 * La luna nell'oblò. Sto volando di notte e la memoria si mette a raccontare Àncora, 2007 * I baffi di Guareschi. Ritratto a mano libera dell'inventore di Don Camillo Àncora, 2008 * Sul cappello che noi portiamo. Perché gli italiani amano gli Alpini, Àncora, 2010 * Dal nostro inviato speciale nel presepio. Interviste esclusive, Àncora, 2011 * Eravamo una piccola città, strenna della Gazzetta di Parma, 2013 Cus'hal vansìd * Premio Internazionale Medaglia d'Oro al merito della Cultura Cattolica * Premio Sant'Ilario Note
__NOTOC__ 300px|thumb|right|La Giusy tòlta śò in dal 2009 La Giuseppa Gaetana Ferreri, cgnusùda méj c'n al nóm d'art ad Giusy Ferreri l'è na cantànta itagliàna, dvintàda famóśa tulénd part a la prima edisiòṅ dal prugràma televiśìṿ X Factor in du l'è finìda secónda. L'è andàda a 'l Fèstival ad Sanremo tri vòlti in di an 2011, 2014 e 2017 cantànd Il mare immenso, Ti porto a cena con me e Fa talmente male. In dla sò caréra, rivànd a 'l 2016, l'à vindû da piò 'd un migliòṅ e òt ad disc. Discugrafìa Àlbum in studi * (2008) – Gaetana * (2009) – Fotografie () * (2011) – Il mio universo * (2014) – L'attesa * (2017) – Girotondo Racòlti * (2015) – Hits EP * (2008) – Non ti scordar mai di me Culegamènt estéran * Al sò sit ufisiàł
__NOTOC__ right|thumb|340px|Maria Elena Boaschi al dè dal sò giüramëint da ministra. Maria Elena Boschi all'è n'aucä e 'na pulìtica itâgliana dal Partîd democrâtic, dal 22 ad fabrär ministra d'al Rifurmi Custitüsiunäi e d'i Ralasiòn cul Parlamëint in dal guèran ad Matteo Renzi. Biugrafìa Nasìda al 24 ad znär a Montevarchi, la s'è lureä e l'è dvantä aucä. L'ha laurä anca a Publiacqua. All'è rüä in Parlamëint in dal 2013. Nòti e riferimëint Culegamëint estéran * La sò päsna in sal Sìtt dal Parlamëint
__NOTOC__ thumb|290px|right|Un mât śbuśî in sim'ala sùca da 'l cerùśic per tōr-egh vìa la matarìa, ind un quèder dal Bosch. Al mât 'l è cal cristiàn che, per di quelc procês mentêl ch'i nn'ìn minga andê p'r al vers giùst, al n'gh'la chèva minga 'd stèr bèin in mêś ala gint, e gnanc 'd adatèr-es a 'l só manéri civìli, e dòunca al prèv agitèr-es, fèr di quèlc gest dimòndi stràn, e finànc edvintèr catìv cun se stès e cun chièter. Minga in tùti el societê e gnanch ed lung a 'l tèimp, i mât i àn catê chel curi ch'i gh'avrèven avû biśògn. Cun eli arcmandasiòun a 'l riguèrd dla salùt da pèrt edl OMS, a 'l dè 'd incō i mât i vinen tgnû drē dai specialìsta, ch'i gh'àpien da mijorèr el só cundisiòun dàint'r in dla societê, piutòst che andèr a 'l indrē s'i fùsen lasê andèr per só còunt.Manéri 'd dìr * Mo î-'t mât?! Sei matto? * Chi inṿcìs matìs Chi invecchia diventa matto. * La ragiòun la s dà ai mât e ai caiòun, Si dà ragione ai matti e ai coglioni. * Mèt al mat da par se', s'et vō ch'al peinsa ala not qual ch'l à da fèr al dè, Metti il matto da solo se vuoi che pensi alla notte quello che farà di giorno. thumb|left|310px|"'L intèren dal manicòmi 'd Bedlam" dal William Hogarth, 1763.Vōś lighèdi * isterìa Èter prugèt Colegamèint estèren * D'indû a deśvìn al só nòm in sim'a etimo.it. * Un sit in sìm'ala stòria di mat in dla réda. Noti e referèinsi
__NOTOC__ La Neglèria fowleri 'l è 'n èsar prutìsta che dal vòlti la pâr n'améba e dgl'atri vòlti 'n còrp flagelâ. 280px|thumb|right|Al fórmi difarénti dla Neglèria fowleri 280px|thumb|right|Ingrandimènt ad soquànti Neglèria fowleri La viṿ in di àqui dōlsi di fiùm e di lâg in dua la s cata bèṅ quànd i èṅ caldi méntar s'la temperadùra la s arbàsa 'd sóta di déś grâd la s sèra 'd dèntar dna cisti par prutéś'r-as. La scampa bèṅ anc da par lē ma a difarénsa dgl'atri dū spéci ad Neglèri, la Neglèria gruberi e la Neglèria lovaniensis, la pōl dvintàr anc un parasìta patògen par 'l óm cauśànd un mâł ciamâ Meningoencefalìte amèbica primària ch'la pòrta a la mòrt in dal 97% di caś in dal gir dna stmana. S'un qualchidòṅ a vèṅ in cuntàt cun la Neglèria tirànd sù p'r al naś dl'àqua in dua a gh 'n è, bvénd-la a n sucéd gnint invéci, l'améba la s fà strada p'r i bulb ulfatìṿ e la riva a 'l sarvèl in dua la s multiplìca magnànd-al in quàt'r e quàt'r-òt. Dòp soquànt dè ad févra, gòmit, mâł ad tèsta, alucinasiòṅ e coma, la parsòna ch'la 'l ciàpa l'è praticamènt cundanàda. Par far fóra la Neglèria a s pōl druàr dal clôr ma qvést chè a s pōl far sōl in pisìna o in di aquedót e minga in di àqui caldi in mèś a la natùra in dua a s và par nudàr. Nòti Àtar prugèt
__NOTOC__ 320px|thumb|right|Na pulèinta in dal parōl. La paparùcia l'è 'n piât tradisionêl dal canpàgni emigliàni, che 'l reśdóri i purtèv'n in tèvla anc despès perché nutriìnt, bèin esènd econòmic. A s trata dla pulèinta śala cunsèda coi faśō bèin côt anca lōr in ùmid. In na manéra più generèla a s descòr ed paparùcia anca p'r un pultìj o per n'armis'ciànsa śmulèdga. Manéri 'd dìr * I putèin i śóghen ala paparùcia, I bimbi stanno giocando col fango. * S'a vâg in cla paciarèina, 'm inpaciarinarò-j-a? Se vado in quel fango, m'infangherò? Vōś lighèdi * piât tradisionêl * reśdóra * pulèinta * faśō Èter progêt Colegamèint estèren * La vóś in sìm'a 'l vucabulàri Treccani. * D'indû a deśvìn al só nòm in sìm'a etimo.it. Noti e referèinsi